Fizik / Astrofizik

Fizik, astrofizik, teoriler, bolca matematik… Ve dahi; atom fiziğine de, profesörlüğe de lanet olsun!

Ekim, 2015

  • 19 Ekim

    İvme Nedir?

    Kelime anlamı olarak ivme, aslında hızlanmaya karşılık gelse de yavaşlamayı da ifade eder. Yani fiziksel olarak incelediğimizde ivme, hızdaki değişimdir. Matematikte değişimleri ve artış şekillerini incelerken türev kullanılırız. Dolayısıyla ivme, yani hızlanma, hızın zamana göre değişimi (türevi)dir. Hız da benzer şekilde konumun zamana göre değişimi (türevidir). Örneğin durağan bir arabanın içerisinde olduğumuzu …

Eylül, 2015

  • 14 Eylül

    Kararan Evren

    Evrenin herhangi bir zamanında yaşamayı seçme özgürlüğünüz olsaydı, hangi zaman dilimini seçerdiniz? Her ne kadar bir yaşamın oluşabilmesi imkansız gözükse de, ”evrenin ilk anlarında, büyük patlama zamanlarında” diyebilirsiniz. Belki de Dünya’nın oluşumuna tanıklık etmek için 6 milyar yıl öncesinde bir zamanı tercih edebilirsiniz. Ancak bizlerden küçük bir tavsiye; Eğer bir …

Ağustos, 2015

  • 9 Ağustos

    Temel Fizik – Yoğunluk (Özkütle)

    Yoğunluk ya da özkütle birim hacimdeki madde miktarıdır. ( ya da  ) ile ifade edilir. Fakat sıcaklık ve basınca bağlı olduğundan, bir maddenin yoğunluğunu belirtirken belirli bir sıcaklık ve basınç altındaki yoğunluğundan bahsederiz. Genel ifadesi: şeklindedir. Birimi kg/m3 ya da gr/cm3‘tür. Gündelik yaşantımızda koşullar belirli bir standarta oturtulabildiğinden, maddeler için belirli bir yoğunluk değerinden bahsedebiliriz. …

Temmuz, 2015

  • 16 Temmuz

    Çift Yıldızlar 4: Kütle Tayini

    Çift yıldız sistemlerinde yıldızlar ortak kütle merkezi etrafında hareket yaparlar. Çiftlerin yarıçaplarının bulunması ile ilgili konumuzda da kabul ettiğimiz gibi işimizin kolay olması adına bu yazımızda da yörüngelerini çembersel kabul edeceğiz. Yani yıldızların yörüngelerindeki herhangi bir anda hızlarının eşit olduğunu varsayacağız. (Bknz. ) Aynı zamanda tayfsal çiftler üzerinden gideceğimiz hesaplama …

  • 13 Temmuz

    Çift Yıldızlar 3: Örten Çiftlerde Yarıçap Bulma

    Eğer bir çift yıldız sisteminde bileşenlerden birisi, diğerinin önünden geçiyorsa bu bir tutulmaya sebep olur. Bu tutulma da gelen toplam ışık miktarında bir değişime sebep olur. Gelen bu ışığın değişimini veren ışık eğrisi sayesinde, yarıçap bulma mümkün olabiliyor. Bunu anlatmak için kolay olsun diye tam karşıdan gördüğümüz, yani tam tutulma gösterebilen bir …

  • 8 Temmuz

    Çift Yıldızlar -2- Çift Yıldız Türleri

    Çift yıldız sistemlerinin tanımını ve birkaç örneğini ilk yazımızda ele almıştık.(Bknz) Çift yıldızlar üzerinde araştırma yapmadan önce öncelikli olarak onları sınıflandırmamız gerekir. Çift yıldız türleri, gözlem şekillerine göre 4 ayrı grupta sınıflandırılır. 1) Görsel Çift Yıldızlar 2) Tayfsal Çift Yıldızlar 3) Örten Çift Yıldızlar 4) Astrometrik Çift Yıldızlar Görsel Çift Yıldızlar …

  • 6 Temmuz

    Çift Yıldızlar -1- Sistemler

    Başımızı kaldırıp gökyüzüne baktığımızda tek bir yıldızmış gibi görünen çoğu yıldızın, aslında ikili, üçlü hatta dörtlü sistemler halinde olduklarını görüyoruz. Biz bu sistemlere eğer iki yıldızdan oluşuyorsa çift yıldız sistemi, eğer 3 veya daha fazla yıldızdan oluşuyorsa çoklu yıldız sistemi diyoruz. Çift yıldız sistemi, ortak kütle merkezi etrafındaki bir yörüngede …

Haziran, 2015

  • 21 Haziran

    Büyük Patlamayı Televizyonunuzdan İzleyin

    Analog televizyon yayınında herhangi bir kanal ayarlı olmadığında, ekranda sürekli hareket eden beyaz ve siyah noktalar görürüz. Buna halk arasında “karıncalı görüntü” deniliyor. Tabi bunu görebilmek için eski, analog, halk arasında “tüplü televizyon” diye bilinen bir televizyona sahip olmanız gerekir. Günümüz LCD ve Plazma televizyonları çoğunlukla bu paraziti filtreleyerek kullanıcıya yansıtmıyorlar. Kusursuz …

  • 18 Haziran

    Fizikteki Tek Hız Sınırı Işık Hızı Mıdır?

    Popüler bilimin şu günlerde dilinden düşürmediği bir ifade vardır hani; “X parçacığı parçaçık çarpıştırıcılarında ışık hızının %99.9 hızına ulaştırıldı” şeklinde. Peki bu günlere nasıl geldik? Işık hızı gibi devasa bir rakamın yüzdeliklerine ulaşmadan önce acaba başka hız limitlerini aşmaya çalıştık mı? Bu sorunun cevabı hem evet hem hayır. Aerodinamik yasalarına göz …

  • 18 Haziran

    Bolca Su Dökersek Güneş Söner Mi?

    Çoğu insan, belki de bilim insanlarının yeterince iyi anlatamamasından dolayı (iğneyi kendimize batıralım), Güneş’in gezegenimizde bildiğimiz ateşe benzer biçimde “yanarak” enerji ürettiğini zannediyor. Bu da doğal olarak akıllara şu soruyu getiriyor; “eğer yeterince su dökersek Güneş söner mi?”. Bu sorunun cevabı, eğer Güneş’in enerjisi Dünya’da bildiğimiz kimyasal reaksiyonlar sonucu gerçekleşen …

  • 17 Haziran

    Evrenin Rengi: Kozmik Latte

    Her geçen gün büyüleyici evrenimizin farklı bir resmi veya fotoğrafı ortaya çıkıyor. Peki evrenin fotoğrafına baktığınızda ne görüyorsunuz? Yıldızlar, galaksiler, süpernovalar ve bolca karanlık… Size bu karanlığın karanlık olmadığını evrenin asıl renginin “latte” olduğunu söylesek? Evet evrenin şu anda asıl rengi İtalyanca da süt anlamına gelen lattedir. Astronomlar uzun araştırmalardan sonra …

  • 17 Haziran

    Maddenin “Plazma” Hali

    İlkokuldan beri öğretilir; maddenin 3 hali vardır; katı, sıvı ve gaz. Hayır, bu doğru değil. Yani doğru ama, sadece bizim gezegenimizin yüzeyinde kısmen doğru. Evrendeki var olan bildiğimiz maddenin %99’undan fazlası bu üç şekilde değil; plazma dediğimiz bir halde bulunur. Şöyle izah edelim; katı bir maddeyi aldınız. Biliyorsunuz, katı maddelerde …

  • 15 Haziran

    Bir Süpernova İle Aramızdaki Güvenli Mesafe Ne Kadardır?

    Süpernova, büyük kütleli yıldızların büyük bir patlama ile ölmesine verilen isimdir ve düşünülenden daha çok tahribe yol açar. Eğer Güneş süpernova şeklinde patlasaydı, gezegenimiz “belki” tümüyle yok olmazdı ancak, yeryüzündeki tüm canlılar yok olurdu. Ayrıca, Güneş’in kütlesindeki ani azalma, Dünya’nın uzay boşluğuna savrulmasına da neden olabilirdi. Eğer bir süpernovanın nasıl oluştuğunu merak ediyorsanız, şu …

  • 10 Haziran

    Görünür Bir Karanlık Madde

    Evrende bize ışık tutan ‘gizli’ güçler var. Hepimiz atomlardan meydana geliyoruz siz, ben, hani şu sokakta gördüğünüz ağaç, Dünya, Ay… Ancak bu “bildiğimiz türde” atomlardan oluşan yani bizim gördüğümüz kısım -bedenlerimiz, evlerimiz, dünyamız hatta uzay- bildiğimiz evrenin sadece %4,6‘lık kısmını oluşturuyor. Bir de evrenin karanlık madde ve karanlık enerjiden oluşan …

  • 2 Haziran

    Hayalet Parçacığımız: Nötrino

    Evreni dolduran atom altı parçacıklar arasında en gizemli olanlarından biri “nötrino“dur. Nitekim “hayalet” dememizin sebebi bu. Nötrinolar, büyük çoğunlukla yıldızların içinde oluşan parçacıklardır. Yıldız içerisinde olup bitenleri çekirdekteki termonükleer reaksiyonlar sayesinde anlıyoruz. Bu reaksiyonlar hakkındaki bilgileri de bize biricik parçacıklarımız nötrinolar veriyor. Yıldızlar kendi kütle çekimiyle bir arada kalan nükleer füzyon …

Mayıs, 2015

  • 9 Mayıs

    Compton Saçılması

    Çok yüksek enerjili fotonların bir atom ile etkileşime girdiği zaman belirli açılarla saçılması olayına Compton saçılması (veya Compton Olayı) denir. Fotonları sadece dalga olarak açıklayamayacağımızı, parçacık olarak da düşünmemiz gerektiğini gösteren olaylardan biridir ve Yüksek Enerji Astrofiziğinde önemli bir yeri vardır. Klasik elektromanyetik teoride (Thompson saçılması) saçılan ışınların dalga boylarının …

  • 3 Mayıs

    Özel Görelilik 6: Kütlenin ve Momentumun Göreliliği

    Kütle konsepti, fizikte her zaman en önemli konulardan biri olmuştur. Fakat günümüze yaklaşıp, fizikte ilerledikçe önemi daha da artmıştır. Bu konuda ilk ciddi çalışmaları yapan Galileo ve Newton’a göre kütle, maddenin dışarıdan gelen tepkilere gösterdiği bir hareket direncini simgeler. Newton kütleyi momentum ve güç vektörlerini tanımlamak için kullanmıştır. Kütlenin momentumu (P)’nin …

Nisan, 2015

  • 30 Nisan

    Özel Görelilik 5: Boy Kısalması

    Özel göreliliğin bir diğer önemli sonucu da boy kısalmasıdır. Tıpkı zaman genişlemesinde olduğu gibi, ışık hızına yakın hızlarda boy da göreli olarak değişime uğrar. Bir cisme göre durgun olan biri tarafından ölçülen uzunluk, o cismin öz uzunluğudur. Yine aynı cismin, kendine göre hareketli bir referans sistemi tarafından ölçülen uzunluğu öz …

  • 28 Nisan

    Evren Bir Simülasyon Mu? 2: Hologram Evren

    Evrenin bir simülasyon olup olmadığı üzerine fikirleri ele aldığımız yazı dizimizin ilk bölümünü bu linkten okuyabilirsiniz.  Bilgi kapasitesinin yüzey alanına bağlı olduğu sonucu oldukça şaşırtıcı olmakla beraber, ancak 1993’te, Nobel ödüllü fizikçi, Gerard’t Hooft tarafından önerilen ve Leonard Susskind tarafından geliştirilen holografik ilke doğruysa doğal bir açıklamaya sahip hale geliyor. …