Dış Uzay

Yıldızlar, gökadalar, ötegezegenler… Dışarısı, yani epey uzak yerler!

Ocak, 2018

  • 3 Ocak

    Yıldızların Hiç Görünmediği Bir Gökyüzü Olabilir Mi?

    Düşünün; tek bir yıldız yok, geceleri gökyüzü bomboş. Sadece Ay var, başka hiçbir şey görmüyorsunuz. Çoğumuz bu soruya, galaksimiz Samanyolu içinde 400 milyar civarı yıldız varken, gökyüzünün yıldızsız olması mümkün değil, diye cevap verecektir. Bu cevap büyük oranda doğru, ama “her zaman” değil. Yıldızımız Güneş, bizi de peşinde sürükleyerek Samanyolu’ndaki …

  • 1 Ocak

    Cüce Bir Galaksi: Sculptor (Heykeltraş) Galaksisi

    Galaksiler içerdikleri yıldız miktarına göre cüce ve dev galaksi olmak üzere ikiye ayrılırlar. Cüce galaksiler, Samanyolu gibi büyük boyutlu gökadaların içinde barındırdığı yıldız miktarının sadece %1 ila 5’i kadar yıldıza sahiptir. Zaten çoğu cüce gökada, büyük boyutlu başka bir galaksinin uydusu konumundadır. Samanyolu galaksisinin bilinen 24 uydusu bulunuyor. Ancak tahminler, bu uydu gökada sayısının çok …

Aralık, 2017

  • 31 Aralık

    Yakınımızdaki Yıldızlar: Barnard Yıldızı

    Bu yıldız, Alpha Centauri sisteminden sonra, sadece 6 ışık yılı uzaklığı ile bize en yakın ikinci yıldızdır. Kendisini biraz özel kılan şey ise şudur: Barnard Yıldızı’nın, önümüzdeki 10 bin yıl içinde bize en yakın yıldız haline geleceği düşünülüyor. Güneş’e göre olan hareketi göz önünde bulundurulduğunda, en hareketli yıldız olarak bilinen Barnard …

  • 31 Aralık

    Süper Kütleli Kara Delikler Ve Parçalanma

    Interstellar filmine konu olup ünlenen kara delikler akıllarımızdaki mevcut düşünceleri biraz sarsmış gibi görünüyor. Esasında fizikçiler için konu hala aynı durumda. Lakin popüler bilimde bazı düşünceler akıllarda öyle bir yer ediyor ki, bunlar net doğrularmış gibi ezberlerimize giriyor. Bunlardan birisi de “kara deliklere yaklaşma durumunda parçalanır mıyız?” sorusu. Filmi izlemeyenler …

  • 29 Aralık

    Yakınımızdaki Yıldızlar: Epsilon Eridani

    Bize en yakın yıldızlardan biri olan, yalnızca 10.5 ışık yılı uzaktaki Epsilon Eridani, kendisi ve çevresindeki gezegenleri ile, Güneş Sistemi’ne oldukça benzerlik gösteriyor. Yıldız, ülkemizde özellikle kış aylarında Orion Takımyıldızı yönünde rahatlıkla seçilebilir. 6.2 kadir parlaklığı ile, ancak çok keskin gözlere sahip olanlar tarafından çıplak gözle farkedilebilmesine karşın, bir dürbünle …

  • 29 Aralık

    Süper Dev Yıldız: Eta Carinae

    Eta Carinae (Eta Karina şeklinde okunur), Samanyolu‘ndaki en parlak ve büyük kütleli yıldızlardan biri. Bizden 7.500 ışık yılı kadar uzakta yer alan bu yıldız, Güneş’ten en az 150 kat daha fazla kütleye(1) sahip. Üstteki Hubble Uzay Teleskobu tarafından alınan fotoğrafta, yıldızın çevresine saçtığı “kendi dış katmanları”ndan oluşan bulutsu ve sağ …

  • 22 Aralık

    Galaksi Birleşmesi: Gökadalar Birleşir Mi, Çarpışır Mı?

    Galaksi birleşmesi, evrenin sıradan, her yerinde rastlanan ve aralıksız süren olaylarından biridir. Üstte yer alan fotoğrafta “Anten Gökadası” olarak bilinen, aslında NGC 4038 ve NGC 4039 adlı iki galaksinin birleşme süreci ortasındaki halini görüyorsunuz. Fotoğrafta gördüğünüz iki büyük sarı bölge, galaksilerin çekirdek bölgesi çevresinde yer alan yoğun bir alana sıkışmış …

  • 19 Aralık

    Messier 67 (M67) Açık Yıldız Kümesi

    Bizden yaklaşık 2.700 ışık yılı uzakta yer alan bu “yaşlı” yıldız kümesi, yaklaşık 500 yıldızın 4 milyar yıl önce aynı bulutsu (nebula) içinde benzer zamanlarda doğmasıyla oluşmuş. Güneşimiz de gençlik günlerinde böylesi bir açık yıldız kümesinin üyesiydi. Küme, 1700’lü yılların sonunda Alman astronom Johann Gottfried Koehler tarafından keşfedilmiş ve Charles Messier’in “yıldız olmayan …

  • 16 Aralık

    Çıplak Gözle Görülen Yıldızlarda Yaşam Var Mı?

    Birçoğunuz, geceleri gökyüzüne baktığında (şanslı olanlarınız da sevgilisi ile göğü izlerken) binlerce yıldız görüyor ve bu yıldızların çevrelerindeki olası gezegenlerde yaşayan olası varlıkların da bize bakıp “acaba orada yaşam var mıdır?” diyebileceğini düşünüyor. Bu, çok güzel ve ufuk açıcı bir hayal olsa da, geceleri, Dünya’dan çıplak gözle görülebilen yaklaşık 5 bin …

  • 13 Aralık

    Süper Dünya “55 Cancri e” Bir Atmosfer Sahibi Olabilir

    Dünya’nın iki katı büyüklüğünde olan Süper Dünya 55 Cancri’nin yüzeyinde lav akışı olduğu düşünülüyordu. Gezegen; yıldızına çok yakındır ve kütleçekim kilidi nedeniyle gezegenin aynı tarafı daima yıldızla karşı karşıyadır; öyle ki gezegenin değişmeyen daimi gece gündüz yarıküreleri vardır. 55 Cancri e, bizden yaklaşık 40 ışık yılı uzakta yer alan Güneş’e …

  • 5 Aralık

    Çift Süper Kütleli Karadelik Sahibi Galaksiler

    Birçok galaksinin bir merkez çekirdeği ve bu çekirdeğin ortasında dev kütleli bir karadelik olduğunu çoğunuz bilirsiniz. Peki ya, illa ki bir tane mi olmalı, iki, üç veya daha fazla olamaz mı? Galaksi merkezlerinde süper kütleli karadeliklerin var olması bir kural değildir ancak, birkaç nadir örnek dışında tüm gökadaların merkezlerinde böyle süper …

Kasım, 2017

  • 29 Kasım

    Dört Köşeli Bulutsu: Retina Bulutsusu

    İlk bakışta üç boyutlu bir kare olarak gözümüze çarptı desek yalan olur. Zaten  insanların bir çoğu buna benzetiyor. Nedense bu garip cisim  bize kareden daha çok bir şekerleme gibi geldi. Sanki bu benzetme ona biraz daha yakışıyor. Gördüğünüz bu cisim, Retina Bulutsusu, yani diğer adı ile IC 4406’nın ta kendisi! …

  • 24 Kasım

    HD 98800: Dört Yıldızlı İlginç Bir Sistem

    Bizden yaklaşık 150 ışık yılı uzaklıkta yer alan HD 98800 ilginç ve bir o kadar da araştırmaya değer bir yıldız sistemi. Evrende yıldızların çoğunun Güneş gibi tek başına değil de, çoklu yıldız sistemleri halinde var oldukları biliniyor. Ancak, gözlem imkanlarımız gelişene, teleskoplarımız daha hassas hale gelene kadar yıldızların tek başlarına …

  • 22 Kasım

    NGC 7635: Kabarcık Bulutsusu

    Hubble’ın 26. yıl şerefine çektiği yukarıda görmüş olduğunuz fotoğraf, 1787 yılında Friedrich Wilhelm Herschel tarafından keşfedilen, Dünya’ya yaklaşık 7.100 ışık yılı uzaklıkta bulunan Kabarcık Bulutsusu ya da diğer adıyla NGC 7635‘tir. Kraliçe Takımyıldızı (Cassiopeia) yönünde bulunan bir H II bölgesi salma bulutsusudur. Bir yanılgıyı düzeltmek adına belirtmeliyiz ki, çok benzer olduğu için …

  • 21 Kasım

    Astronotlar Uzayda Stres Çarkı Kullanırsa Neler Olur?

    Şu anda stres çarkı çılgınlığının sona erdiğini biliyoruz. Ancak Uluslararası Uzay İstasyonu’nda yaşadığınız zaman, kargo yüklerinin size ulaşması biraz zaman alıyor. Şimdi UUİ’deki astronotlar, evrenin bize ayrılan bölümünde kısa bir süreliğine moda olan bu tuhaf cihazı nihayet ele geçirdiler. Ayrıca yerçekimsiz ortamda onu dönerken izlemek, oyuncağın yeniden havalı görünmesini sağlamak …

  • 15 Kasım

    NGC 6946 (Havai Fişek) Galaksisi

    Bu üstte gördüğünüz olağanüstü fotoğraf, bizden yaklaşık 18 milyon ışık yılı* uzakta yer alan, NGC 6946 isimli spiral galaksiye ait. Görüntüsünün benzerliğinden dolayı Havai Fişek Gökadası (Fireworks Galaxy) olarak da bilinen bu dev evren adası, 1789 yılında ünlü İngiliz gök bilimci William Herschel tarafından keşfedilmiş. Sarmal kollarda yer alan kırmızı …

  • 15 Kasım

    NGC 7129 ve Genç Yıldızları

    Yansıma bulutsuları, yakınlarındakı  yıldızların ışığını yansıtan yıldızlararası toz bulutlarıdır. Onlardan bir tanesi olan NGC 7129,  gökyüzü standartlarına göre en küçüğü 1 milyon yıl yaşında tahmin edilen 130’dan fazla genç yıldızı barındırmaktadır. Bu yıldızlar çevresindeki mavimsi bulutsuyu aydınlatırken, kabarcığı üzerindeki toz parçacıkları, içindeki genç yıldızların yoğun ışığı ile ısınmakta  ve bulutsuyu …

  • 14 Kasım

    Kova Takımyıldızı ve Trappist-1 Yıldız Sistemi

    Kova Takımyıldızı (Aquarius), en eski belgelenmiş takımyıldızlarından biridir. Yunan gökbilimci Ptolemy tarafından ikinci yüzyılda kaydedilmiştir. Adı da Latince’de “kupa taşıyıcı” veya “su taşıyıcı” anlamına gelmektedir. Kova takımyıldızı, gökyüzündeki en büyük 10. takımyıldızıdır; 980 derece karelik bir alana yayılmıştır. Bununla birlikte, takımyıldızında özellikle parlak yıldızlar yoktur ve çıplak gözle farketmek zor …

  • 14 Kasım

    Merope Yıldızı ve Merope Bulutsusu

    Özellikle kış aylarında gökyüzünde büyük şehirlerdeki ışık kirliliği altında bile çıplak gözle rahatlıkla görülebilen, ortalama 440 ışık yılı uzaklıktaki Ülker (Pleiades, M45) açık yıldız kümesi, içerdiği yüzlerce genç yıldız ile amatör astronomların bir numaralı gözlem hedefleri arasında yer alıyor. Küme içindeki genç yıldızların bazıları ise oldukça büyük boyutlardaki dev yıldızlar. Bu kısa …