Dünya

Ekim, 2016

  • 31 Ekim

    Doğal Afet Sayısı Artıyor Mu?

    Komplo teorisyenlerinin en sevdiği şeylerden biri, son yıllarda küresel çapta felaketlerin arttığını dile getirmek. Oysa, volkan patlamaları ve depremler de dahil olmak üzere, yaşanan felaketler orta ve uzun vadede artış göstermemiştir. Dünyamız ve üzerinde gerçekleşen yıkıcı felaketler milyonlarca yıldır olduğu gibi olağan seyrini sürdürüyor. Yeterince uzun bir zaman dilimini (mesela …

  • 15 Ekim

    Güneş Ve Gezegenlerin Orantılı Büyüklükleri

    Güneş, sistemimizdeki en büyük ve en fazla kütleye (kütleyi, aynı şey olmasa da “ağırlık” şeklinde düşünebilirsiniz) sahip gökcismidir. Tüm Güneş Sistemini bir araya getirdiğimizde oluşacak olan kütlenin %99.8’ini Güneş tek başına karşılar. Kalan %0.2’lik kütlenin ise yarısından fazlası Jüpiter‘e aittir. Daha başka bir ifadeyle Jüpiter, Güneş haricinde sistemimizdeki her şeyin; tüm …

Eylül, 2016

  • 22 Eylül

    Dünya’nın Manyetik Alanı

    Bilindiği gibi pusulalar çalışmak için ‘Dünya’nın manyetik alanı’nın varlığına ihtiyaç duyarlar. Pusula iğnesinin kuzey kutbu, Dünya’nın manyetik güney kutbu tarafından çekilir ve bulunduğumuz konumun kuzey tarafını bu şekilde tayin ederiz. Yüzyıllardır açık denizlerde yol alan denizciler bu doğa ilkesini kullanarak yönlerini buldular. Ancak Dünya’nın manyetik alanının yön bulmanın çok ötesinde …

Ağustos, 2016

  • 31 Ağustos

    Bebek Dünya’da Ay Doğumu

    Bundan yaklaşık 4.5 milyar yıl önce, yaklaşık Mars büyüklüğünde bir gezegenin bize çarpması sonucu oluştuğu düşünülen Ay, bebek Dünya’ya şimdi olduğundan 17 kat daha yakın, sadece 22.500 km uzağımızda yer alıyordu. Yüzeyinin bir kısmı hala lavlarla kaplı olan uydumuz Ay, yakınlığı nedeniyle gökyüzünde çok büyük bir alanı kaplıyor, geceleri gezegenimizi …

Haziran, 2016

  • 14 Haziran

    Kartopu Dünya

    Bazı bilim insanlarına göre, gezegenimiz günümüzden yaklaşık 650 milyon yıl kadar önce tamamen buzla kaplanmıştı. Ortalama dört km kalınlığındaki bu buz tabakası, okyanuslar dahil olmak üzere yeryüzünün tamamını örterek Güneş ışığını büyük oranda yansıtıyor ve zaten soğuk olan yeryüzünün daha da soğumasına neden oluyordu. Dünya’nın dev bir kartopunu andırdığı milyonlarca yıl süren …

Mayıs, 2016

  • 27 Mayıs

    Kütle Çekim Kilidi (Tidal Locking)… Nasıl Oluyor Da Oluyor?

    Yalın ifadesi: Bir gök cisminin kendi etrafında dönüş hızı ile, uydusu olduğu gezegen veya yıldızın çevresideki dönüş hızının eşit olması durumu. Böyle olunca, gök cismi çevresinde döndüğü “daha büyük kütleli” cisme sürekli aynı yüzü bakacak şekilde dolanıyor. Bu terim (ve durum) birçok yerde karşımıza çıkıyor: Dünya-Ay, Satürn-Titan ve Güneş sistemi …

  • 19 Mayıs

    Burçlar Işığı

    Eğer dikkatli bir gözlemciyseniz, çok karanlık bir yerde Güneş batıp alacakaranlık bastırdığında ufuktan gökyüzüne uzanan belli belirsiz bir aydınlık şerit görebilirsiniz. Bu aydınlık, “burçlar ışığı” olarak isimlendiriliyor. Burçlar ışığı, gezegenimizin yörünge düzleminde bulunan toz parçacıklarının Güneş tarafından aydınlatılmasıyla meydana gelir. Bu tozun bir kısmı küçük gezegenlerden saçılan parçalardan meydana gelirken, …

Nisan, 2016

  • 21 Nisan

    Evrendeki Adres Tarifimiz

    Olası Dünya dışı uygarlık bizi kolayca bulsun diye adres tarifimiz, 70’lerde uzaya gönderilen ve şu anda Güneş Sistemi’nin dış sınırlarına ulaşmış olan Pioneer’ın üzerindeki plakada üstte gördüğünüz biçimde tarif edilir. Ama bu Samanyolu’ndaki görece yakın uygarlıklara yerimizi göstermek için yapılmış bir tarif. Boyut büyüdükçe, tarif de zorlaşıyor. Anlatmak biraz zor bir …

  • 16 Nisan

    Dünya’nın Bulutluluk Haritası

    Uzay uçuşları başladığından bu yana yeryüzü uzaydan sürekli gözlendi ve genellikle yer bulutlar altındaydı. Bu gözlemlere dayanarak yapılan bazı çalışmalarda yüzeyin %67’sinin bulutlarla kaplı olduğu ortaya kondu. Bir başka çalışmada yüzeyin %10’nun herhangi bir anda bulutsuz olduğu ileri sürüldü. Bulutluluk genellikle okyanus üzerinde olurken karaların üzerinde %30 açık hava olduğu …

Mart, 2016

  • 30 Mart

    Uzay Nerede Başlıyor? Sınır Meselesi ve Hukuki Bakış

    Uzay nerede başlıyor? 1966 yılında Fransa, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’na “Uluslararası hukukta uzayın nasıl tanımlanacağı ve sınırlandırılacağı” hakkında bir önerge sundu. BM nezdinde teşekkül ettirilmiş olan UNCOPUOS (United Nations Committee on the Peaceful Uses of Outer Space)’un alt birimlerinden HUKUK ALT KOMİTESİ 1967’deki oturumunda konuyu ilk kez doğrudan ele aldı. UNCOPUOS bünyesinde, bugüne …

  • 18 Mart

    Kaçış Hızı: Uzaya Nasıl Çıkarız?

    Her gök cismi, her yıldız, her gezegen veya her asteroit, hatta her insan kütlesi oranında diğer cisimleri kendi üzerine çeker. Kütle çekim denilen bu güç, çeken cismin kütlesi ile doğru orantılı olarak artar. Gezegen ve yıldızların bu çekim güçlerinden kurtulabilmek için ondan belli bir hızda uzaklaşmanız gerekir. Üzerinden kalkıp uzaya …

Ocak, 2016

  • 26 Ocak

    Dünya Da Satürn Gibi Halka Sahibi Olabilir Mi(ydi)?

    Hayır. Aslında yörüngesine (belki bir çarpışma sonucu) saçılacak olan moloz yığınları birkaç on bin yıl gibi kısa süreliğine kaba da olsa bir halka oluşturabilir. Dört milyar yıl kadar önce Ay’ın oluşumuna neden olan çarpışma sonrasında, gezegenimizin çevresinde bu tür bir halka oluşmuştu. Ancak, bu halkanın kalıcı olabilmesi için dünyamızın bazı yardımcılara, …

Aralık, 2015

  • 22 Aralık

    Uzay Çöplüğü ve Büyüyen Sorunlar

    Dünya’nın çevresi, son 60 yılda uzaya gönderdiğimiz binlerce yapay uydu ve bunların ortalığa dağılmış milyonlarca parçasıyla kaplıdır. Gezegenimizden binlerce kilometre uzaklığa kadar yayılan bu “uzay çöplüğü” şu an için büyük tehlike arzetmiyor olsa da, çöp miktarı arttıkça insan hayatı için önemli bir tehdit haline geleceği de kesin. Yapılan hesaplara göre, …

Eylül, 2015

  • 20 Eylül

    İnfografik: Dünya

    Eğitim materyali olarak tasarlanmıştır. Görüş, öneri ve fikirleriniz için bize ulaşabilirsiniz. Fotoğrafa tıkladığınızda büyük hali açılır (boyut 9 mb). Ögetay Kayalı

Ağustos, 2015

  • 10 Ağustos

    Evrende Sayıca Fazla Bulunan Gök Cisimleri

    Eğer asteroidleri hesaba katmazsak, hazırladığımız üstteki görselde gördükleriniz, evrende en bol bulabileceğiniz gökcisimleridir. Orantılı büyüklükleriyle karşınızda olan bu gökcisimlerinin arasında en fazla rastlayabileceğiniz obje, Dünya ve ona yakın büyüklüklerdeki kayaç yapılı gezegenler. Daha sonra sırasıyla gaz devi olarak bilinen Jüpiter benzeri gezegenler, kahverengi cüceler ve kırmızı cüce yıldızlar bolluk sırasıyla …

Temmuz, 2015

  • 30 Temmuz

    Garip Ama Gerçek: Dünya Yuvarlak Değildir!

    Uzaydan çekilen sayısız fotoğraflar bize Dünya’nın yuvarlak olduğunu gösterir. Astronotlar dünyamızı mavi misket olarak isimlendirmişti ancak ne yazık ki kandırıldığımız görülmektedir. Gerçek şu ki dünya tam olarak mükemmel biçimde yuvarlak değildir. Bu arada, yukarıdaki görsele bakıp aldanmayın, o görsel, gezegenimizin yüzeyindeki kütleçekim değişimlerinin aşırı biçimde abartılmış bir gösterimidir. Dünyanın şekli …

  • 22 Temmuz

    NASA’dan Yeni “Mavi Bilye”

    “Mavi Bilye” adıyla anılan ve 1972 yılında Apollo programı sırasında çekilmiş olan fotoğrafı çoğunuz bilir. Zamanla gezegenimizin en ünlü görüntüsü haline dönüşen bu fotoğrafın günümüz versiyonu NASA tarafından Deep Space Climate Observatory uydusu kullanılarak 43 yıl sonra yeniden çekildi. Deep Space Climate Observatory (DSCOVR – Triana) uzay aracı, “Güneş Sistemi’nin iklimini gözlemlemek” …

Nisan, 2015

  • 1 Nisan

    Güneş Sistemi Teorileri 3: Modern Laplace Teorisi

    Güneş Sistemi’nin oluşumunu açıklamaya çalışan teorileri geçmişten günümüze doğru anlatmaya çalıştığımız yazı dizimizi eğer okumadıysanız, öncelikle birinci ve ikinci bölümlerini okumanızı öneririz. Laplace’ın ortaya attığı orjinal teorideki açısal momentum sorunu Roche’nin denemesinden başlayarak 100 yılı aşkın süre boyunca çözülmeye çalışılmış, bir çok farklı model denenmiştir. Bu uğraşlar sayesinde Güneş Sistemi’nin …

Mart, 2015

  • 11 Mart

    Güneş Sistemi Teorileri 2

    Yazı dizimizin ilk bölümünde gözlem araçlarımızın gelişmesiyle birlikte Güneş Sistemi’nin nasıl oluştuğuna dair geliştirilen teorileri görmeye başlamıştık. Gözlem araçlarımızın daha da gelişmesi ve bilimsel bilgi birikiminin artmasıyla bu teoriler de daha fazla olgunlaşmaya başladı. Şimdi bu teori ve modellere göz atmayı sürdürelim: Schmidt-Lyttleton Akresyon* modeli 20.yy başlarından beri popüler olan dualist …