Güneş Sistemi

Evimiz, ön bahçemiz, arka sokağımız… Arka sokaklarda neler oluyor?

Güneş Sistemi Teorileri 3: Modern Laplace Teorisi

Güneş Sistemi’nin oluşumunu açıklamaya çalışan teorileri geçmişten günümüze doğru anlatmaya çalıştığımız yazı dizimizi eğer okumadıysanız, öncelikle birinci ve ikinci bölümlerini okumanızı öneririz. Laplace’ın ortaya attığı orjinal teorideki açısal momentum sorunu Roche’nin denemesinden başlayarak 100 yılı aşkın süre boyunca çözülmeye çalışılmış, bir çok farklı model denenmiştir. Bu uğraşlar sayesinde Güneş Sistemi’nin …

Yazıyı Okuyayım »

Güneş Tutulması

Güneş tutulması, Yer ile Güneş arasına Ay’ın girerek Güneş’i kısmi veya tam olarak örtmesi olayıdır. Ay her “Yeni Ay” evresine geldiğinde zaten Yer ile Güneş arasında bir yerlerdedir, fakat Güneş tutulmaları oldukça nadiren gerçekleşir. Bunun sebebi Güneş, Yer ve Ay’ın masa gibi bir düzlemde yer almamaları, aralarında eğim olmasıdır. Eğer bir masa …

Yazıyı Okuyayım »

Güneş Her Gün Aynı Yerden Mi Batar?

Dünya’nın yörüngesindeki hareketi ve eksen eğikliğini düşünecek olursak Güneş’in gökyüzündeki görünür konumu zamanla değişmelidir. Aşağıdaki fotoğraf Kutay Arınç Çokluk tarafından belirli zaman aralıklarıyla İzmir’den çekildi. 18 Ekim tarihinde Güneş, tam batı noktasından 13 derece daha güneyde yer alırken, 1 Kasım tarihinde bu aralık 18 dereceye 22 Kasım’da ise 26 dereceye …

Yazıyı Okuyayım »

Güneş Batarken Neden Kırmızı Görünür?

Büyük Gölcük depremi olduğunda ben henüz çocuk yaşlardaydım. O zamanlara dair çok fazla hikaye anlatılır. Benim hatırladığım anılardan birisi de kızıl gün batımıydı. Birçok kişi o gün Güneş’in çok kırmızı battığını söyler. Bu olayın depremin işareti olduğu kanısı da oldukça yaygındır. Aradan yıllar geçti, ben o manzarayı hala unutamadım. Benimle beraber o …

Yazıyı Okuyayım »

Güneş Sistemi Teorileri 2

Yazı dizimizin ilk bölümünde gözlem araçlarımızın gelişmesiyle birlikte Güneş Sistemi’nin nasıl oluştuğuna dair geliştirilen teorileri görmeye başlamıştık. Gözlem araçlarımızın daha da gelişmesi ve bilimsel bilgi birikiminin artmasıyla bu teoriler de daha fazla olgunlaşmaya başladı. Şimdi bu teori ve modellere göz atmayı sürdürelim: Schmidt-Lyttleton Akresyon* modeli 20.yy başlarından beri popüler olan dualist …

Yazıyı Okuyayım »

Güneş Sistemi Teorileri 1

Güneş sisteminin ve gezegenlerin oluşumuna dair eski çağlardan beri bir çok görüş bildirildiyse de bunlar bilimsel olmaktan uzaktadırlar. Her ne zaman gök cisimlerinin nasıl ve hangi güçler tarafından hareket ettiklerine dair elimizde fiziksel ve matematiksel modeller geliştirilmeye başlandıysa, teoriler de ancak o zaman bilimsel forma girmeye başlamışlardır. Bu açıdan miladı …

Yazıyı Okuyayım »

Güneş Lekeleri Ve Güneş Patlamaları

Yıldızımız Güneş’e çıplak gözle bakarsak eğer, onu gökyüzünde çok parlak ve pürüzsüz bir yapıdaymış gibi görebiliriz. Aslında konuya bu şekilde girdiğimize de bakmayın; Güneşe ne çıplak gözle, ne bir dürbünle ne de Güneş teleskobu olmayan normal bir teleskopla bakmanızı kesinlikle tavsiye etmiyoruz. Gözlerinize tedavisi mümkün olmayan zararlar verebilirsiniz. Bundan 400 …

Yazıyı Okuyayım »

J1407b Süper Satürn

Geçtiğimiz günlerde Güneş Sistemi’nin dışında Satürn’ün halkalarından tam 200 kat daha büyük halkalara sahip olan bir ötegezegen (exoplanet) keşfedildi. J1407 kataloglu yıldızın yörüngesinden bulunan ilk ötegezegen olmasından dolayı bu gezegen “J1407b” olarak adlandırılıyor. J1407b çapı yaklaşık olarak 89 milyon km’ye ulaşan 37 tane halkaya sahip. Bu değer Güneş-Yer arası mesafenin yarısından …

Yazıyı Okuyayım »

Bahtsız Gezegenler: Mars Ve Venüs

Madem Mars ve Venüs de Güneş’in yaşam kuşağının içinde yer alıyor, o halde niçin bunlar yaşama elverişli değiller? Venüs gezegeni, atmosferinin içerdiği sera gazları yüzünden olağanüstü bir küresel ısınmaya maruz kalmış ve yüzey sıcaklığı 450 derecenin üzerine kadar yükselmiş. Atmosferi de dünyadan çok ama çok daha kalın ve yoğun. Öyle …

Yazıyı Okuyayım »

Güneş’te Enerji Nasıl Oluşur? (Proton-Proton Reaksiyonu)

Proton Proton reaksiyonu, Güneş ve Güneş’ten küçük yıldızlarda görülen enerji üretim biçimidir. Daha büyük yıldızlarda enerji, CNO (karbon-azot-oksijen) döngüsü ile üretilir. Temelde iki hidrojen atomunun birleşerek bir Helyum atomu oluşturmasına dayanan Proton-proton reaksiyonu için fazla miktarda enerjiye ihtiyac vardır. Bu enerji ihtiyacı, yıldızın kütleçekimi nedeniyle çekirdek bölgesinde oluşan çok büyük …

Yazıyı Okuyayım »

Phobos

Bu, Mars’ın en büyük uydusu olan Phobos. Sadece 25 km civarında bir çapa sahip olan uydu, Mars’a oldukça yakın bir yörüngede, yaklaşık 9 bin km uzakta dolanıyor. Karşılaştırma yapma açısından; Ay’ın Dünya’ya uzaklığı ortalama 380 bin km civarında. Uydu eğer Mars’a Ay uzaklığında olsaydı, gökyüzünde çok silik soluk bir nokta …

Yazıyı Okuyayım »

Cüce Gezegen Makemake

Makemake de, Pluton’u gezegenlikten eden kardeşleri arasında yer alıyor. Güneş’ten ortalama 7 milyar km uzakta, Pluton’un çok daha ötesinde yer alan bu soğuk ve buzlu cüce gezegenden bakıldığında, Güneş ancak çok parlak bir yıldız gibi görünüyor. Plüton’un çok ötesinde; Güneş’ten yaklaşık 45 AB (Astronomi birimi: 1 AB 150 milyon km) …

Yazıyı Okuyayım »

Yörüngede Kaç Tane Yapay Uydu Var?

Dünya yörüngesindeki uyduların sayısı tam olarak bilmek mümkün değil. ABD’den Rusya’ya, İtalya’ya, Çin’e, Hindistan’a hatta İran ve Türkiye’ye kadar çok sayıda ülke; iletişim, bilimsel veya askeri amaçlarla yörüngeye uydu gönderiyor. Şimdiye kadar “iletişim ve bilimsel” amaçlarla gönderilen “sivil” uydu sayısının 400 civarında olduğunu biliyoruz. Askeri uydular ise, çoğu ülkenin sır …

Yazıyı Okuyayım »

Trans Neptunian (Neptün Ötesi) Objeler

Bir zamanlar “10. gezegen” saçmalıklarıyla ünlerine ün, paralarına para katan komplo teorisyenlerinin ve UFO’cuların sesi, bilim insanlarının bırakın onuncuyu, 17, 18, 19, hatta 20. gezegeni bulması ile kesildi. “Eski uygarlıklar çok gelişmişti, bizden çok daha fazlasını biliyordu” diye alttan alttan konuşmayı sürdürseler de, son Marduk 2012 ve Foton Kuşağı safsatası …

Yazıyı Okuyayım »

Neptün’ün Keşfi

Neptün Gezegeni bilindiği üzere Güneş Sisteminin en ücra köşesindeki en uzak Gezegendir ve Neptün’den sonra Güneş Sisteminde başka herhangi bir Gezegen statüsünde cisim yer almamaktadır. Neptün Gezegeni yapı ve büyüklük olarak Uranüs Gezegeni ile iki kardeş gibi görünseler de çok daha koyu mavi tonları, atmosferi boyunca uzayan büyük beyaz bulut …

Yazıyı Okuyayım »

Atmosfer Sahibi Olmanın Şartları: Merkür, Dünya Ve Titan

Bir gezegenin atmosfer sahibi olabilmesi, onu koruyabilecek büyüklükte bir kütlenin* yanında, Güneş’e olan uzaklığı, yani Güneş’ten aldığı enerji ile de ilgilidir. Dünyamız atmosferini, ortalama 150 milyon km uzakta olduğu Güneş’in rüzgarlarından koruyabilmek için oldukça büyük bir kütleye ve buna ek olarak bir manyetik alana sahiptir. Güneş rüzgarları, Dünya’dan bildiğiniz rüzgarlar …

Yazıyı Okuyayım »

Ay’da Deprem Olur Mu?

Fotoğrafta, ay üzerine Apollo programları sırasında yerleştirilen bir sismograf görülüyor. Ay depremleri Dünya ile benzer değil elbette. Çünkü Ay, jeolojik açıdan ölü bir gökcismi sayılabilir. Buna rağmen yoğun çarpışmaların ve geçmiş volkanik hareketlerin oluşturduğu dev yüzey altı mağaralarının çökmesi sonucu çok şiddetli depremler gerçekleşebiliyor. Dünyanın -ısı nedeniyle- yumuşak kabuğunun aksine …

Yazıyı Okuyayım »

Dünyanın Çevresini Ölçen İlk İnsan: Eratosthenes

Üzerinde yaşadığımız Dünya’nın boyutlarını ölçebilmeyi başarmış olan ilk insan M.Ö. 276 Yılında Bügünkü Libya’da doğmuş olan Yunanlı bilim insanı Eratosthenes’tir. Eratosthenes, ömrünün neredeyse tamamını geçirdiği Antik Yunan’daki en büyük akademik kürsü olan İskenderiye Kütüphanesinin Baş Kütüptanecisiydi. O sıralarda İskenderiye Kütüphanesi tartışmasız olarak Dünya’daki en saygın bilim merkezlerinden biriydi. Kütüphane deyince …

Yazıyı Okuyayım »

Neptün’ün “Büyük Kara Leke”si

Mavi gezegen Neptün’e baktığımızda görebileceğimiz en belirgin ve büyük ihtimalle ilk oluşum, büyük kara benek olarak adlandırılan leke olacaktır. Bir fırtına bölgesi olan bu lekenin büyüklüğü ve konumu, büyük kırmızı beneğin Jüpiter’e oranıyla hemen hemen aynıdır. Çevresindeki bulut oluşumlarına göre göre batıya doğru hareket eden, içine Dünya olmasa da Ay’ın …

Yazıyı Okuyayım »