Dış Uzay Tüm Yazılar

Karanlık Bir Gökyüzü: Leo II (Aslan) Cüce Galaksisi

Facebooktwittergoogle_plusredditlinkedintumblrmail

Yerel gökada kümemizin hakimlerinden biri olan gökadamız Samanyolu’nun 24 küçük uydu galaksisi vardır. Bunlardan bir kısmı oldukça görkemli ve hatırı sayılır büyüklüklere sahipken, Leo II (Aslan II) Cüce Gökadası gibi bazıları ise; üstte fotoğrafını gördüğünüz gibi acınacak haldeki cüce galaksilerdir.

Yerel kümemiz için şu kısa makalemizi, cüce galaksiler için ise bu makalemizi okuyarak daha fazla bilgi almanızı tavsiye ederiz.

Bu cüce galaksi bize çok yakın, sadece 700 bin ışık yılı uzaklıkta yer alıyor ve Samanyolu tarafından yavaş yavaş yutuluyor. Öyle ki, gökada içinde yeni yıldız oluşturabilecek gazın neredeyse tümüne Samanyolu el koymuş durumda ve kalan son gaz kırıntılarını da çekmeye devam ediyor. Bu nedenle, Aslan II’de neredeyse hiç yeni yıldız oluşumu yok. Var olan yıldızların hemen hemen tamamı, 8-10 milyar yaşından büyük ihtiyar yıldızlardan oluşuyor.

1010419_391319711014514_490058086_n

Yıldızların büyük çoğunluğu birkaç ışık yılı uzaktan çıplak gözle görülemeyecek kadar soluktur. Çok uzaklardan dahi görülebilen dev parlak yıldızların ise hem sayıları az, hem de ömürleri çok kısadır. Bu infografikte, her bir adet dev kütleli O-B sınıfı yıldıza karşı, diğer daha düşük kütleli tayf sınıfına ait kaç yıldız olduğunu görüyorsunuz. 

Bir yıldızın, onlarca ışık yılı uzaktan görülebilmesi için çok parlak, yani dev boyutlu bir yıldız olması gerekir. Dev boyutlu yıldızların (Kutup Yıldızı, Betelgeuse, Rigel vb.) ise ömürleri çok kısadır; birkaç milyon ile bir milyar yıl içinde süpernovaya dönüşerek yok olurlar. Bu galaksi içindeki tüm dev yıldızlar çoktan ölmüş haldeler. Geriye “parlak” yıldız olarak yalnızca, Güneş benzeri yıldızların “ölmeden önceki son aşaması” olan kırmızı dev yıldızlar kalmış durumda. Bunların sayısı da çok az.

Hala sağlıklı durumda olan Güneş benzeri ve daha küçük kütleye sahip yıldızlar ise, malesef uzak (8-10 ışık yılı) mesafelerden görülemezler. Bu nedenle, Dünya göklerinde çıplak gözle sadece bir iki tane Güneş tipinde yıldız görülebilir. Daha küçük yıldızların ise hiçbirini göremeyiz. Gördüğünüz bütün yıldızlar, onlarca, yüzlerce ışık yılı uzaktaki kısa ömürlü dev yıldızlardır. Yıldızsız bir gökyüzünün “bizim galaksimizde” nasıl mümkün olabileceği ile ilgili şu makalemizde detaylı bilgi vermiştik.

316

Yıldızlı bir gökyüzü altında yaşadığımız romantizmi, Samanyolu gibi hala üretken ve genç bir galaksinin içinde oluşumuza borçluyuz.

Biz Dünya’dan gökyüzüne baktığımızda beş bine yakın yıldız görebiliriz. Leo II, yüzbinlerce Güneş benzeri G sınıfı sarı cüce, K sınıfı turuncu cüce ve M sınıfı kırmızı cüce yıldız içerir. Bu yıldızların çevresinde yaşama uygun binlerce Dünya benzeri gezegen bulunur.

Eğer bu gezegenlerden bazılarında gökyüzünü izleyen zeki canlılar varsa, geceleri kapkaranlık bir gökyüzünde çok az, belki en fazla on tane yıldız görebiliyor olmalılar. Normalde Leo II, bizimki gibi genç yıldızlar içeren bir galaksi olsaydı, gökyüzü Dünya gibi yıldızla dolu olurdu. Fakat belirttiğimiz gibi, bu galakside bolca yıldız olmasına rağmen, uzaklardan görülebilecek genç dev yıldızlar yok.

Kim bilir, yüz binlerce yıldız içeren bir cüce galaksi içinde yaşadıklarının bile farkında değillerdir.

Zafer Emecan

 

Facebook

Hep daha fazla okumak gerekir...

Yorum

Yazar Hakkında

Zafer Emecan

Bir astronomi işçisi. Kozmik Anafor'un kurucusu, her şeyi ve hiçbir şeyi. Alakasız üniversiteler bitirmiş olmasına rağmen, içinden atamadığı gökbilim sevgisini kaleme, klavyeye, araştırmalara dökmeye çalışan, haddini bilen, ama bazen aşan amatör bir bilimci.