Evrenin Keşfi Mars Tüm Yazılar

Mars’a Gönderilen Araçların Evrimi

Üstteki fotoğrafta, bugüne kadar Mars’a gönderdiğimiz yüzey araçları toplu halde görünüyor.

Önde, en küçük ve en eski olan Pathfinder (Sojourner), solda şu an görevini sürdürmekte olan Opportunity, sağdaki ise Curiosity… Bu araçların içeriğindeki bilgisayar sistemleriyle ilgili, özel bir durum var:

Mars’a gönderilen ilk gezici araç olan Pathfinder, 1997’de gönderilmişti. Bir yörünge ve bir adet gezici araçtan oluşuyordu. 6 ay kadar çalışıp dünyaya 16 binden fazla fotoğraf gönderen sondanın bilgisayar sistemi ise ilk duyulduğunda şaşkınlık yaratabiliyor. Çünkü Sojourner’ın ana bilgisayarı 1977 yılı üretimi olan 2 mhz hıza sahip Intel 8085 işlemci, 512 kb ram ve 176 kb’lık bir depolama biriminden oluşuyordu.

sojourner-rover_1024x768_27371

İrice bir oyuncak araba büyüklüğündeki Sojourner yüzey aracının Mars yüzeyindeki iniş aracı Pathfinder tarafından alınan gerçek görüntüsü.

O yıllarda sıradan bir bilgisayarın Pentium işlemcili ve 16 mb belleğe sahip olduğu düşünüldüğünde, Sojourner için neden bu denli ilkel ve zayıf bir bilgisayarın tercih edildiğini anlamak kafa karıştırıcı olabiliyor. Aslında durum şu; 8085 işlemciler en iyi tanınan, oluşabilecek hataların en iyi bilindiği işlemcilerden biri konumunda. Dolayısıyla bir sorun oluştuğunda, nedenini tespit etmek ve “onarmak” da bilim insanları için o denli kolay oluyor. Çok daha hızlı, ancak bir o kadar da karmaşık olan günümüz işlemcilerinin davranışları ise o kadar iyi bilinmiyor.

2004 yılında Mars’a fırlatılan Opportunity ve Spirit de benzer biçimde oldukça zayıf görünebilecek bir bilgisayar sistemi barındırıyor. IBM’in 1997’de ürettiği RAD6000 ailesine mensup 20 mhz hızında bir işlemciye ve 128 mb RAM’e sahip. Depolama birimi olarak da 256 mb’lık bir flash disk taşıyor. Bu arada RAD6000 işlemciler oldukça başarılı oldukları için birçok uzay görevinde kullanıldılar ve kullanılmaya devam ediyorlar.

NASA_Mars_Rover

Opportunity yüzey aracının dijital olarak yaratılmış bir benzetimi.

Mars’a gönderilen en son araç olan Curiosity’nin bilgisayar sistemi öncüllerinden çok daha gelişkin olsa da, günümüz bilgisayarlarıyla kıyaslandığında yine de ilkel görünebilir:

Apple’ın 18 yıl kadar önce kullandığı ve G3 olarak da bilinen aileye mensup 200 mhz’lik hızı olan RAD750 işlemciye sahip Curiosity’nin bilgisayarının 256 mb belleği ve 2 gb’lık bir depolama birimi bulunuyor.

Bu oranlar evinizdeki 8 gb’lık ram’i, birkaç terebaytlık hard diski bulunan bilgisayarınıza göre oldukça küçük görünüyor olabilir. Hatta şu an bu yazıyı elindeki 2 ghz dört çekirdekli işlemciye sahip bir “cep telefonu” ile okuyanlarınız da vardır.

Ama, o cihazın yüzlerce milyon kilometre ötede, çok ama çok düşük atmosfer basıncında, üstelik -90, +20 derece sıcaklık aralığında küçük bir nükleer reaktör ile yıllarca (minimum 687 dünya günü) çalışmak zorunda olduğu gerçeğini düşünerek kıyas yapın. Bizim hıza ihtiyacımız yok; fotoğrafı çeksin, bilimsel analizi yapsın, aracı kontrol etsin ve tüm bunları yaparken bozulmasın bize yeter.

Zafer Emecan

Facebook

Hep daha fazla okumak gerekir...

Yazar Hakkında

Zafer Emecan

Bir astronomi işçisi. Kozmik Anafor’un kurucusu, her şeyi ve hiçbir şeyi. Alakasız üniversiteler bitirmiş olmasına rağmen, içinden atamadığı gökbilim sevgisini kaleme, klavyeye, araştırmalara dökmeye çalışan, haddini bilen, ama bazen aşan amatör bir bilimci.