Dış Uzay Tüm Yazılar

Spagetti Bulutsusu (Simeis 147)

Bu görmüş olduğunuz bulutsu, bizden yaklaşık 3.000 ışık yılı uzaklıktaki ölü bir yıldızın kalıntısı, yani, bir süpernova artığıdır.

Süpernovalar, Güneş’den onlarca kat büyük yıldızların ömürlerinin sonuna gelip yakıtları tükendiğinde, kendi içlerine çok büyük bir hızla çökmesi sonucu meydana gelen muazzam yıldız patlamalarına verilen isimdir. Spagetti Bulutsusu’nu oluşturan yıldız da, daha önceki yazılarımızda detaylarıyla açıkladığımız bu mekanizma yoluyla yaklaşık 40-45 bin yıl önce benzer biçimde patlayarak geride bu muazzam güzellikte kalıntıyı bırakmış durumda.

Bu patlamalar sonunda, ortaya saçılan yıldız artıklarının tam ortasında, geride ya bir nötron yıldızı, ya da bir karadelik kalır. Simeis 147’nin ya da diğer bir adıyla Spagetti Bulutsusu’nun merkezinde de PSR J0538+2817 ismi verilen bir nötron yıldızı (atarca) var. Kendi çevresinde muazzam bir hızla dönen bu nötron yıldızının varlığını, yaydığı düzenli ışınım sayesinde belirleyebiliyoruz. Nötron yıldızlarının yaydığı ışınımı ve çevrelerinde dönüşleri sırasında yaydıkları ışınımın sese dönüştürülmüş halini şu yazımızdan dinleyebilirsiniz (Not: kulaklarınıza veya hoparlorlerinize zarar vermemek için kısık sesle dinleyin)

Bir süpernova patlaması muazzam bir enerji yaydığı için, yıldızın dış katmanları da çok büyük bir hızla çevreye saçılarak ışık yılları genişliğinde bir alana yayılır. Patlamanın ardından geçen 40 bin yılda bu gördüğünüz bulutsu neredeyse 150 ışık yılı genişliğe ulaşmıştır. Yani bulutsu (nebula), çevresindeki birçok yıldız sistemini de içine almış durumda. Ama merak etmeyin, o yıldız sistemlerinde olası bir yaşam içeren gezegen söz konusu ise, onlara bir zarar gelmemiş olmalı. Çünkü her ne kadar biz çok uzaktan baktığımız için yoğun bir bulut yapısı görüyor olsak da, bulutsuyu oluşturan gaz çok ama çok seyrek bir yapıdadır.

Görmüş olduğunuz fotoğraf, amatör astronom R. Bernal Andreo tarafından farklı dalga boylarında filtreler kullanılarak, uzun uğraşlar sonucu çekilmiş mozaik bir görüntüdür.

Zafer Emecan

Hep daha fazla okumak gerekir...

Yazar Hakkında

Zafer Emecan

Bir astronomi işçisi. Kozmik Anafor’un kurucusu, her şeyi ve hiçbir şeyi. Alakasız üniversiteler bitirmiş olmasına rağmen, içinden atamadığı gökbilim sevgisini kaleme, klavyeye, araştırmalara dökmeye çalışan, haddini bilen, ama bazen aşan amatör bir bilimci.