Fizik / Astrofizik Tüm Yazılar

Temel Fizik – Yoğunluk (Özkütle)

Hazırlayan: Ögetay Kayalı

Yoğunluk ya da özkütle birim hacimdeki madde miktarıdır. ( d ya da \rho ) ile ifade edilir. Fakat sıcaklık ve basınca bağlı olduğundan, bir maddenin yoğunluğunu belirtirken belirli bir sıcaklık ve basınç altındaki yoğunluğundan bahsederiz.

Genel ifadesi:

yogunluk2

ρ(yoğunluk), m(kütle), V(hacim)

şeklindedir. Birimi kg/m3 ya da gr/cm3tür.

Gündelik yaşantımızda koşullar belirli bir standarta oturtulabildiğinden, maddeler için belirli bir yoğunluk değerinden bahsedebiliriz. Örneğin suyun 1 atmosfer basınç ve 0 derecedeki yoğunluğu yaklaşık olarak 1 gr/cm3‘tür. Fakat gezegenler, yıldızlar gibi devasa yapılar söz konusunda olduğunda madde ne olursa olsun yoğunluk çok farklı değerler alabilir. (Belirli bir sıcaklık ve basınca bağlı olduğunu hatırlayınız). Bu sebeple böyle ortamlarda maddenin yoğunluğundan ziyade, ortamın yoğunluğundan bahsederiz. Örneğin Güneş’in merkez bölgesinde yoğunluk yaklaşık 150 gr/cm3‘tür.

Bazı Materyaller ve Yoğunlukları

 

Materyal ρ (kg/m3) Notlar
Aerojel 1,0
Hava 1,2 Deniz seviyesinde
Alüminyum 2.700
Antimon 6.690
Berilyum 1.850
Bizmut 9.750
Kadmiyum 8.650
Krom 7.200
Beton 2.000
Bakır 8.940
Elmas 3.500
Altın 19.320
Helyum 0,179
Buz 916,7 0 °C’dan düşük bir sıcaklıkta
İridyum 22.420
Demir 7.870
Kurşun 11.340
Sıvı hidrojen 70 Yaklaşık –255 °C’de
Lityum 535
Magnezyum 1.740
Cıva 13.546
Nikel 8.900
Naylon 1.150
Osmiyum 22.570
Platin 21.450
Plütonyum 19.840
Potasyum 860
Selenyum 4.800
Silisyum 2.330
Gümüş 10.500
Sodyum 970
Strafor 75
Toryum 11.700
Titanyum 4.540
Tungsten 19.300
Tungsten hekzaflorid 12,4 Bilinen en ağır gazlardan
Uranyum 18.800
Vanadyum 6.100
Su (saf) 1.000 4 °C’de maksimum yoğunluğunda
Su (salt) 1.030
Tahta 700
Çinko 7.000

Uzaydaki Bazı Yoğunluklar

Oluşum ρ (kg/m3) Notlar
Yıldızlararası ortam 1×10−19 %90 H, %10 He ve
değişken sıcaklık(varsayımsal)
Dünya 5.515 Ortalama yoğunluk
Dünya’nın çekirdeği 13.000 Yaklaşık olarak
Güneş’in çekirdeği 33.000–160.000 Yaklaşık olarak
Süper kütleli karadelik 9×105 4,5 milyon Güneş kütleli
karadeliğin yoğunluğu
Olay ufku yarıçapı 13,5 milyon km.
Beyaz cüce 2,1×109 Yaklaşık olarak
Atomik çekirdek 2,3×1017 Çekirdeğin yarıçapına çok
fazla bağlı değil.
Nötron yıldızı 1×1018
Karadelik 1×1018 4 Güneş kütleli karadeliğin yoğunluğu
Olay ufku yarıçapı 12 km.

 

Ögetay Kayalı

Hep daha fazla okumak gerekir...

Yazar Hakkında

Ögetay Kayalı

Ege Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri öğrencisi. Çoğunlukla yıldız astrofiziği ile fizik ve matematiğin gündelik yaşantıdaki rolü üzerine yazıyor. Alanı dışında amatör olarak fotoğrafçılık, resim, programlama, mekanik, elektronik ve biyokimya ile ilgileniyor. Kozmik Anafor’dan ayrılmış, şu an www.rasyonalist.org sitesinde yazarlık yapmaktadır.