Dış Uzay Tüm Yazılar

Triangulum (Üçgen) Gökadası

Hazırlayan: Zafer Emecan
Facebooktwittergoogle_plusredditlinkedintumblrmail

Bu güzel sarmal galaksi, en yakınımızda bulunan, iki büyük gökadadan, yani iki dev komşumuzdan biri olan M33 Triangulum (Üçgen) Gökadası. Bizim galaksimiz olan Samanyolu, yerel grup denilen ve Andromeda ve Triangulum’un içinde yer aldığı üçlü bir grubun üyesidir. Bu üç büyük galaksiye, onlarca küçük cüce galaksi de eşlik ederek yerel galaksi grubumuzu oluşturur.

Nedense her yer de Andromeda ve Samanyolu konuşulurken, bu sessiz sakin ancak çok güzel galaksinin adı sanı anılmaz, kimse konuşmaz, hatta birçok kişi bilmez bile. Galiba “küçük kardeş” olduğu için abilerinden fırsat kalmıyor konuşulmaya…

5_Local_Galactic_Group_(blank)

Yerel galaksi kümemiz. Bu küme, 3 büyük ve 40 kadar cüce gökadadan oluşmaktadır.

2.8 milyon ışık yılı uzağımızdaki M33, yerel grubumuzda büyüklük açısından üçüncü sırada yer alır. İçerdiği 40 milyarın üzerindeki yıldızla Samanyolu (400 milyar) ve Andromeda (1 trilyon) yanında oldukça küçük gibi görünse de, evrensel standartlar açısından normal boyutlarda olarak nitelenebilen bir galaksidir. Yani küçük olan o değil, sadece Samanyolu ve Andromeda fazla büyüktür.

Uzaklığı nedeniyle gözle görülmesi mümkün olmasa da, çok karanlık bir ortamda çok keskin gözlere sahip kişiler tarafından görülebildiği de iddia ediliyor. Ancak, dürbünler ve amatör teleskoplar için iyi bir hedeftir.

M33block_Ha_enhanced

M33 (triangulum-üçgen) Gökadasının çekirdek bölgesi ve sarmal kollarının yakın plan detaylı görünümü.

Üçgen galaksisi için bazı gökbilimcileri Andromeda’nın uydusu olduğundan şüpheleniyorlar. Gerçekten de bu galaksi bize 2.8 milyon ışık yılı uzakta olmasına rağmen, Andromeda’ya 1 milyon ışık yılından daha yakındır.

Dile getirilen olası senaryolardan biri, Andromeda ile Samanyolu’nun yaklaşık 3 milyar yıl sonraki birleşmesinden daha önce, Üçgen Gökadası’nın Andromeda ile birleşeceği yönünde.

rbam31

Andromeda ve Üçgen gökadalarının gökyüzünde bir arada görünüşü. (Fotoğraf; Rogelio Andreo)

Galaksinin son derece ışıltılı görünmesi, yıldız oluşum hızının oldukça yüksek olmasından kaynaklanıyor. M33, sağlıklı, genç bir galaksi. Her ne kadar Andromeda ve Samanyolu kadar olmasa da, yıldız oluşumu oldukça düzenli ve hızlı.

Çoğu galaksi gibi Triangulum’un merkezinde de dev kütleli bir karadelik yer alıyor. Ancak, bu “dev” karadelik, bizim galaksimiz Samanyolu’nun merkezindeki milyonlarca Güneş kütlesine sahip karadelikten epeyce küçük: Sadece 1.500 ila 3.000 Güneş kütlesine sahip olduğu tahmin ediliyor. Bu kütle elbette küçük değil, ancak çok büyük rakamların ifade edildiği süper kütleli karadelik klasmanında epey ufak kalıyor.

901825_350549525055452_1152036171_o

Gökadamız Samanyolu’nun uyduları olan büyük ve küçük Magellan Bulutları. Bu cüce galaksiler, bize ikiyüz bin ışık yılından daha yakında yer alırlar.

Samanyolu ve Andromeda galaksilerinin çok sayıda küçük uydu galaksisi bulunuyor. Bu durum M33 için de geçerli ama, keşfedebildiğimiz uydularının sayısı oldukça düşük. Şimdilik kesinlikle bir tane cüce galaksinin M33’ün uydusu olduğuna eminiz. Bunun dışında iki cüce galaksi daha uydu adayı olarak görünüyor. Ancak, Andromeda’ya yakınlığı nedeniyle bu iki galaksinin Üçgen Gökadası’na mı yoksa Andromeda’ya mı ait olduğundan emin olamıyoruz.

Sonuçta Triangulum, Andromeda ve Samanyolu’nu ortak bir kader bekliyor. Yaklaşık 3 milyar yıl sonra bu üç spiral galaksi birleşerek tek bir dev eliptik galaksi oluşturacak. İnsan türü veya gezegenimizden çıkacak başka bir zeki tür o zamanlar hala yaşamını sürdürebilirse, bu üç ayrı gökadanın adını bile hatırlamayacak…

Zafer Emecan

https://www.eso.org/public/news/eso1424/
https://apod.nasa.gov/apod/ap160917.html
https://arxiv.org/abs/1607.02190


teleskoplar-2254-2-meade

Amacınıza en uygun ve en kaliteli teleskop ya da dürbünü, en uygun fiyata sadece Gökbilim Dükkanı‘nda bulabilir, satın alma ve kullanım sürecinde her zaman bize danışabilirsiniz
GÖKBİLİM DÜKKANI’NA GİT

Hep daha fazla okumak gerekir...

Yorum

Yazar Hakkında

Zafer Emecan

Bir astronomi işçisi. Kozmik Anafor'un kurucusu, her şeyi ve hiçbir şeyi. Alakasız üniversiteler bitirmiş olmasına rağmen, içinden atamadığı gökbilim sevgisini kaleme, klavyeye, araştırmalara dökmeye çalışan, haddini bilen, ama bazen aşan amatör bir bilimci.