Ögetay Kayalı

Ege Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri öğrencisi. Çoğunlukla yıldız astrofiziği ile fizik ve matematiğin gündelik yaşantıdaki rolü üzerine yazıyor. Alanı dışında amatör olarak fotoğrafçılık, resim, programlama, mekanik, elektronik ve biyokimya ile ilgileniyor. Kozmik Anafor'dan ayrılmış, şu an www.rasyonalist.org sitesinde yazarlık yapmaktadır.

Mart, 2016

  • 3 Mart

    Evren Işık Hızından Hızlı Mı Genişliyor?

    Kozmoloji ile ilgili en popüler duyumlardan bir tanesi de evrenin ışık hızından daha hızlı genişlediğidir. Fakat bu cümle bir hayli eksiktir. Akıllarda cevaplanmamış, yarım yamalak cevaplanmış bir çok soru ve düşünce bırakır. Evren nasıl genişlemektedir? Nasıl olur da ışık hızını aşabilir? Bu yazımızda bu konuyu ele alacağız. Bilmemiz gereken en …

Şubat, 2016

  • 13 Şubat

    Gök Mekaniği: Giriş ve Temel Kavramlar

    İnsanoğlunun yıldızları izleyip anlamaya çalıştığı ilk zamanlarda; bazı yıldızların farklı hareketler yaptığını fark etmesiyle başlayan bir hikaye gök mekaniği. Farklı hareket yapan bu yıldızlara, gökyüzünde gezdikleri için gezgin (gezegen) adını verdiler. Zamanla bunların bir tane olmadığının da ortaya çıkmasıyla Güneş, Dünya ve diğer gezegenler arasında bir ahenk yakalanmaya başladı. Biraz da …

  • 5 Şubat

    Güneş Doğarken Görülen Parlak Yıldız

    Çoğumuz gün batımlarına, gün doğumlarından daha aşinayız. Çünkü gün doğumu, geceyi sabaha bağladığından büyük bir çoğunluğumuz bu saatlerde uykuda olur. Hatta birçok kişi gün doğumunu öylesine fark etmemiştir ki, Güneşin tıpkı gün batımında olduğu gibi ufukta kırmızı olduğunun dahi farkında değildir. Bazı gün doğumları sırasında ise gökyüzünde parlak bir yıldız …

Ocak, 2016

  • 22 Ocak

    Jeodezik Eğri: En Kısa Mesafe

    Sıklıkla uzay-zamanın eğriliğinden bahsederiz, fakat bahsederken bu eğriliğin nasıl olduğu konusundaki muhteşem detayı atlarız. Aslında uzay-zaman özel bir eğriyi doğasında barındırır. Oysa ki eğri dediğimizde aklımıza çeşitli, sonsuz sayıda eğri türü gelebilir. Genel görelilik yazımızda da bahsettiğimiz üzere “kütle çekimsel alanda ivmelenen bir cisim eğri uzay-zamanda jeodezik olan bir evren çizgisine sahiptir” …

  • 21 Ocak

    Dokuzuncu Gezegene Ait Kanıtlar Bulundu

    Güneş Sistemi’nde henüz keşfedemediğimiz bir dokuzuncu gezegen mi var? Her keşif doğrudan o bilgiyi arayarak yapılmaz. Bazen tesadüfidir, bazen başka bir gözlem sizin aradığınız bilgiyi içeriyordur; onu yorumlamanız gerekir. Buna çok iyi bir örnek Neptün gezegeninin keşfidir. Normalde ilk akla gelen bir noktanın gözlenmesi ve onun bir gezegen olduğunun anlaşılmasıdır. …

  • 20 Ocak

    İçimizden Geçen Parçacıklar: Nötrino

    Siz şu anda bu satırları okurken içinizden bir şeyler geçiyor; “nötrino”lar. Bu parçacıklar ışık hızına çok yakın hızlarda hareket eden, elektriksel yükü sıfır olan parçacıklardır. Elbette hiçbirini hissetmiyoruz, çünkü nötrinolar maddenin içerisinden “neredeyse” hiç etkileşmeden geçerler. Burada neredeyse detayı önemli, çünkü rastlantı sonucu kaza ile de olsa bazen madde ile etkileşime geçebiliyorlar. Daha önce …

  • 18 Ocak

    Genel Görelilik: Eşitlik İlkeleri

    Genel görelilik; kütle çekimini, uzay zaman eğriliğinin bir sonucu olarak tanımlar. Uzay-zaman eğriliği ise maddenin varlığının doğal bir sonucunda ortaya çıkar. Uzay-zaman eğriliği aynı zamanda maddenin hareketine etki eder. Özetle; “Uzay zaman maddeye nasıl hareket edeceğini, madde de uzay-zamana nasıl büküleceğini söyler.” Genel görelilik kelimesi, özel göreliliğin genelleştirilmesini ima eder. Özel görelilikte; …

  • 9 Ocak

    Evrenin Genişlemesi: Nasıl Anlıyoruz?

    Bugün evren hakkında bazı temel fikirlere sahibiz. Bunlara karşı olan bazı fikirler de var fakat büyük çoğunluğun kabul ettiği bir şeyi ele alacağız. Evrenin genişlemesi. Nasıl oluyor da evrenin genişlediği sonucuna varıyoruz? Uzaklardaki, çok uzaklardaki gökadaların uzaklıklarını ölçüyoruz. Bunu yapmanın en pratik yolu, evrenin standart mum ışıkları olarak adlandırdığımız Tip …

  • 2 Ocak

    Yıldızlar Ne Kadar Uzak?

    Evrene baktığımızda, kendi büyük dünyamızın aslında bir hiç olduğunu; yaşadığımız boyutların dahi astronomik ölçeklerde sıfır sayılabilecek düzeyde olduğunu görüyoruz. Bu devasa yapıların içerisinde, çıplak gözle görebildiğimiz yıldızlar… Yaşamın, çeşitliliğin kaynağı. Onlar dahi çok küçükler. Hatta çıplak gözle gördüklerimizin hepsi, kozmik ölçekte tam olarak burnumuzun ucunda yer alıyorlar. Bugün çıplak gözle …

Kasım, 2015

  • 25 Kasım

    2016 Yılında Bir Süpernova Patlaması Gözlenecek

    Normalde süpernova patlamalarını önceden öngörmek mümkün değildir. Diğer tüm yıldızlardan gelen ışık gibi, süpernovaları görmemizi sağlayan ışık da ışık hızının sınırlı olmasından ötürü bize gecikmeli bir zamanla ulaşır. Yani orada bir süpernova patlaması gerçekleşse dahi bunu görebilmemiz ancak o patlamadan gelen ışığın bize ulaşmasıyla mümkün olur. Bu durumda nasıl oluyor da …

  • 15 Kasım

    Astrofotoğrafçılık: Alan Dönmesi (Field Rotation)

    Eğer astrofotoğrafçılığa başlamak istiyorsanız, teleskobunuzu seçerken dikkat etmeniz gereken çok önemli bir durum var. Mesel; alan dönmesi… Gök kubbe üzerindeki yıldızlar gece boyunca, Dünya’nın dönüş eksenine yaklaşık olarak denk gelen Kutup Yıldızı’nın etrafında dolanıyormuş gibi bir hareket yaparlar. Yani gece boyunca Kutup Yıldızı etrafında bir çember çizerler. Bu sebepten ötürü …

  • 2 Kasım

    Astrofotoğrafçılık: Yıldız İzi (Startrail) Fotoğrafları

    Bazı gökyüzü fotoğraflarında yıldızların arkalarında dairesel bir iz bıraktığını görürüz. Sanki yıldızlar bir şeyin etrafında dönüyor gibidir. Bu durum Dünya’nın dönüş hareketinin doğal bir sonucudur. Dünya, kendi ekseni etrafında dönerken yıldızlar da sanki gökyüzünde hareket ediyormuş gibi görünür. Dünya’nın dönüş eksenine yaklaşık olarak denk gelen Kutup Yıldızı tam olarak bu yüzden gece boyunca …

Ekim, 2015

  • 24 Ekim

    Işık Hızıyla Birbirimize Yaklaşırsak Ne Olur?

    Klasik algımız bize, birbirine yaklaşmakta olan araçlardan birinde otururken karşıdaki aracın hızı konusunda yalan söyler. Örneğin 100 km/saat hızla düz bir yolda ilerlerken karşıdan bir araç bize doğru 50 km/saat hızla geliyorsa birbirimize 150 km/saat hızla yaklaşmalıyız sonucunu çıkarırız. Lakin bu tam olarak doğru değildir. Albert Einstein’ın 1905 yılında ortaya …

  • 19 Ekim

    İvme Nedir?

    Kelime anlamı olarak ivme, aslında hızlanmaya karşılık gelse de yavaşlamayı da ifade eder. Yani fiziksel olarak incelediğimizde ivme, hızdaki değişimdir. Matematikte değişimleri ve artış şekillerini incelerken türev kullanılırız. Dolayısıyla ivme, yani hızlanma, hızın zamana göre değişimi (türevi)dir. Hız da benzer şekilde konumun zamana göre değişimi (türevidir). Örneğin durağan bir arabanın içerisinde olduğumuzu …

Eylül, 2015

  • 26 Eylül

    Süper Ay Tutulması: 28 Eylül

    Ay tutulması, Güneş ile Ay arasına Dünya’nın girmesi sonucu Ay’ın kısmen veya tamamen Dünya’nın gölgesi altında kalması durumudur. Tutulma sırasındaki bu dizilim sebebiyle Ay, dolunay evresindedir. Tutulma sırasında Ay giderek Dünya’nın gölgesi altında kalmaya başlar. Bu esnada Dünya’nın atmosferinden geçen Güneş ışınlarından mavi olanlar atmosfer tarafından saçılır, böylece Ay’ın üzerine kırmızı …

  • 20 Eylül

    İnfografik: Dünya

      Eğitim materyali olarak tasarlanmıştır. Görüş, öneri ve fikirleriniz için bize ulaşabilirsiniz. Fotoğrafa tıkladığınızda büyük hali açılır (boyut 9 mb). Ögetay Kayalı Daha fazla okumalısınız En Sıradışı Gezegen: DÜNYA Dünya neden sıra dışı olsun ki? Neptün gibi elmas yağdırmıyor. Venüs gibi bir tarzı da yok, saat yönünde dosdoğru dönüyor. Üstelik Satürn gibi …

  • 20 Eylül

    Uzay Fotoğrafları Renkli Mi Çekiliyor?

    Hepimiz yukarıdaki gibi şaşalı uzay fotoğraflarını görmeye alışkınız. Peki bunlar çekildiklerinde gerçekten renkli mi oluyor, yoksa Photoshop gibi programlarla mı renklendiriyorlar? Öncelikle şunu belirtelim: Bilimsel alanda çalışmalar yapan astronomlar için renkli fotoğraf önemli değildir. Sadece, bilimsel çalışmaları için “ihtiyaçları olan” dalga boyunda çekim yaparlar ve çalışmalarını o fotoğraflar üzerinden yürütürler. …

  • 10 Eylül

    TAD (Türk Astronomi Derneği) Eylül Bülteni

    Açmakta problem yaşayanlar için PDF bağlantısı Abonelik için Daha fazla okumalısınız TAD (Türk Astronomi Derneği) Ağustos Bülteni Türk Astronomi Derneği'nin hazırladığı e-bülten bu ay zengin bir içerikle karşınızda. http://issuu.com/tadgokyuzu/docs/gokyuzu_agustos2015_sayi60 ...

Ağustos, 2015

  • 18 Ağustos

    2×2=5 Eder Mi?

    Bu oldukça popüler yanlışlardan biridir. İddia sahibinin dediği şey: 2×2 = 2×2 5+(2×2)=5+(2×2) >> Her iki tarafa 5 ekledi 5(5+(2×2)) = 5(5+(2×2)) >> Her iki tarafı 5 ile çarptı 25+5(2×2)=25+5(2×2) >> 5’leri dağıttı 25-25=5(2×2)-5(2×2) >> 25’leri bir tarafa, 5(2×2)’leri bir tarafa aldı 5(5-5)=5(2×2)-5(2×2) >> (25-25)’i 5(5-5) şeklinde yazdı 5(5-5)=(2×2)(5-5) >> …