Ögetay Kayalı

Ege Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri öğrencisi. Çoğunlukla yıldız astrofiziği ile fizik ve matematiğin gündelik yaşantıdaki rolü üzerine yazıyor. Alanı dışında amatör olarak fotoğrafçılık, resim, programlama, mekanik, elektronik ve biyokimya ile ilgileniyor. Kozmik Anafor'dan ayrılmış, şu an www.rasyonalist.org sitesinde yazarlık yapmaktadır.

Ağustos, 2015

  • 14 Ağustos

    Gölge Topları: Su Rezervlerini Korumak

    Amerika Birleşik Devletleri Los Angeles’da dışarıdan bakıldığında oldukça ilginç görünen, aslında oldukça zekice bir yöntem uygulanmaya başlandı. Gölge topu adı verilen 10 santimetre çapındaki polietilenden yapılan tam 96 milyon adet top, şehrin su rezervinin üstünü kaplamak için kullanıldı. XavierC şirketi tarafından üretilen gölge topları ultraviyole ışığa karşı direnç gösteren özel …

  • 9 Ağustos

    Temel Fizik – Yoğunluk (Özkütle)

    Yoğunluk ya da özkütle birim hacimdeki madde miktarıdır. ( ya da  ) ile ifade edilir. Fakat sıcaklık ve basınca bağlı olduğundan, bir maddenin yoğunluğunu belirtirken belirli bir sıcaklık ve basınç altındaki yoğunluğundan bahsederiz. Genel ifadesi: şeklindedir. Birimi kg/m3 ya da gr/cm3‘tür. Gündelik yaşantımızda koşullar belirli bir standarta oturtulabildiğinden, maddeler için belirli bir yoğunluk değerinden bahsedebiliriz. …

Temmuz, 2015

  • 16 Temmuz

    Çift Yıldızlar 4: Kütle Tayini

    Çift yıldız sistemlerinde yıldızlar ortak kütle merkezi etrafında hareket yaparlar. Çiftlerin yarıçaplarının bulunması ile ilgili konumuzda da kabul ettiğimiz gibi işimizin kolay olması adına bu yazımızda da yörüngelerini çembersel kabul edeceğiz. Yani yıldızların yörüngelerindeki herhangi bir anda hızlarının eşit olduğunu varsayacağız. (Bknz. ) Aynı zamanda tayfsal çiftler üzerinden gideceğimiz hesaplama …

  • 14 Temmuz

    Plüton’un Boyutları!

    Yukarıdaki fotoğraf Plüto ve uydusu Charon’un Dünya yüzeyinde bir yere konsalar ne kadar yer kaplayacaklarını gösteriyor. Not: Türkiye’de astronomlar, bizim Plüton olarak bildiğimiz cüce gezegene “Plüto” derler. Plüton ismi, sadece halk arasında kullanılır.   New Horizons(Yeni Ufuklar) uzay aracının yaptığı yeni ölçümler Plüto’nun boyutlarının (çapı) 2.370 km, yani Dünya’nın %18.5’i kadar, …

  • 13 Temmuz

    Çift Yıldızlar 3: Örten Çiftlerde Yarıçap Bulma

    Eğer bir çift yıldız sisteminde bileşenlerden birisi, diğerinin önünden geçiyorsa bu bir tutulmaya sebep olur. Bu tutulma da gelen toplam ışık miktarında bir değişime sebep olur. Gelen bu ışığın değişimini veren ışık eğrisi sayesinde, yarıçap bulma mümkün olabiliyor. Bunu anlatmak için kolay olsun diye tam karşıdan gördüğümüz, yani tam tutulma gösterebilen bir …

  • 1 Temmuz

    New Horizons: Plüton ve Charon’un Yeni Görüntüleri

    New Horizons Plüto’ya yaklaşmasına devam ederken, Plüto’nun ve uydusu Charon’un en net görüntülerini almaya da devam ediyoruz. Aşağıdaki GIF’te New Horizons Plüto’ya yaklaşırken elde ettiği kareler görünüyor. 28 Mayıstaki konumundan(56 milyon kilometre), 25 Hazirana(22 milyon kilometre) yaklaşırken Plüto’nun görüntüdeki detayının nasıl arttığını görebilirsiniz. Ayrıca New Horizons’tan yeni bir haber daha …

Haziran, 2015

  • 14 Haziran

    Philae Uyandı!

    Kasım ayında devrim yaratarak 67P/Churyumov-Gerasimenko kuyrukluyıldızına başarılı bir iniş yapan Rosetta uzay aracının Philae modülü, yeterli Güneş ışığı alamadığı için 60 saatlik görevinden sonra uykuya yatmıştı. Kuyrukluyıldızın Güneş’e yaklaşmasıyla gerekli enerjiyi toplayacağı günleri beklerken tam 7 ay sonra bugün Philae uyandı. Sinyal ESA’nın ESOC(European Space Operations Centre) adlı birimine 13 …

  • 14 Haziran

    Güneş Sisteminin Uyduları

    Güneş Sisteminin Uyduları Ögetay Kayalı   Daha fazla okumalısınız Gezegenler Neden Eliptik Yörüngelerde Dolanırlar? Kepler Yasaları'ndan da bildiğimiz üzere gezegenler eliptik yörüngelerde dolanırlar. Aslında yalnızca gezegenler değil, çift yıldız sistemlerindeki yı... Yörünge Rezonansı Nedir? Yörünge rezonansı veya yörüngesel rezonans, aynı cismin (bir gezegenin veya yıldızın) yörüngesinde dolanan gök cisimlerinin birbirlerine …

Mayıs, 2015

  • 19 Mayıs

    Yaz Üçgeni: Gökyüzünde Parlak Üç Yıldız

    Yaz aylarında kafamızı kaldırıp gökyüzüne baktığımızda üç tane oldukça parlak yıldız görürüz. Vega, Deneb ve Altair… Bu yıldızları birleştirdiğimizde bir üçgen şekli oluşur. Özellikle Türkiye’nin bulunduğu enlemlerde bu üç yıldız geceleyin tam baş ucu noktamızdan geçer. Gece boyunca parıl parıl parlayan bu üç yıldızın görünmeye başlaması, bize yaz aylarının geldiğinin …

  • 13 Mayıs

    Astrofotoğrafçılık: Aydınlık, Kara, Düz Ve Sıfır Çekimler

    Yıldızlar çok çok sönük ışık kaynakları olduğundan, onları görünür kılabilmek için olabildiğince fazla foton toplamamız gerekir. Bu iyi bir takip sistemiyle uzun pozlama yaparak mümkün olsa da, çekim yaptığımız kameranın da teknik sınırları vardır. Gerek yaptığımız mekanik sistemin kusursuz olamaması, gerekse bir enerjiyi diğerine dönüştürürken yine bu sistemden ötürü başka …

  • 9 Mayıs

    Astrofotoğrafçılık: Mozaik Fotoğraflar

    Bazen usta astrofotoğrafçıların çektiği devasa çözünürlüklü çok detaylı fotoğraflara rastlarız. Bunlar çoğunlukla öyle büyük çözünürlüğe sahiptirler ki internetimizin indirme hızı çoğunlukla buna yetişemez ve oturup fotoğrafın yüklenmesini bekleriz. Peki bu fotoğraflar nasıl çekiliyor? Akla ilk gelen yüksek çözünürlüklü kameralar oluyor. Evet birçoğu için bu doğru, günümüzdeki kaliteli bir fotoğraf makinesi …

Nisan, 2015

  • 30 Nisan

    Özel Görelilik 5: Boy Kısalması

    Özel göreliliğin bir diğer önemli sonucu da boy kısalmasıdır. Tıpkı zaman genişlemesinde olduğu gibi, ışık hızına yakın hızlarda boy da göreli olarak değişime uğrar. Bir cisme göre durgun olan biri tarafından ölçülen uzunluk, o cismin öz uzunluğudur. Yine aynı cismin, kendine göre hareketli bir referans sistemi tarafından ölçülen uzunluğu öz …

  • 24 Nisan

    Özel Görelilik 4: Zaman Genişlemesi ve İkizler Paradoksu

    Özel göreliliğin oldukça ilginç sonuçlarından birisi de zaman genişlemesidir. Zaman nasıl olur da farklı kişiler için farklı şekilde akar? Aslında bu sorunun cevabı, ilk yazımızda verdiğimiz referans sistemlerinde geçiyor. Oradaki şeklimize geri dönelim. Bir A gözlemcimiz var ve bir trenin üzerinde ilerliyor. Bunu dışarıdan gözlemleyen bir B gözlemcimiz var. A …

  • 9 Nisan

    Özel Görelilik 3: Michelson-Morley Deneyi

    Bilim adamlarının oldukça ilgisini çeken ışığın hızı her zaman merak konusu olmuştur. Fakat bu yazı dizisini yazmamıza da sebep olan esas keşif, hızından ziyade, yayıldığı ortam olarak “o zamanlarda var olduğu düşünülen” eter içindeki hız değişimleri ni ölçmek amacıyla 1881 yılında Albert A. Michelson’ın tasarlanan deney düzeneğidir. Daha sonra bu deney Michelson ve Edward …

  • 4 Nisan

    Özel Görelilik 1: Referans Sistemleri

    Bir bahar gününde 1961 model beyaz Chevy Impala’sının içerisinde koltuğuna yayılmış bir şekilde uzun bir yolda ilerliyordu. Güneş, sol tarafındaki ucu bucağı görünmeyen buğday tarlalarının ardından batmaktaydı. Turuncumsu kızıllığı, açık penceresinden de giren hafif rüzgar tarafından bir o yana bir bu yana savrulan buğday tanelerinin arasından süzülüyordu. Gözlerini kısarak gün batımının güzelliğine kaptırdı kendini. Bu …

Mart, 2015

  • 14 Mart

    Güneş Tutulması

    Güneş tutulması, Yer ile Güneş arasına Ay’ın girerek Güneş’i kısmi veya tam olarak örtmesi olayıdır. Ay her “Yeni Ay” evresine geldiğinde zaten Yer ile Güneş arasında bir yerlerdedir, fakat Güneş tutulmaları oldukça nadiren gerçekleşir. Bunun sebebi Güneş, Yer ve Ay’ın masa gibi bir düzlemde yer almamaları, aralarında eğim olmasıdır. Eğer bir masa …

  • 13 Mart

    Güneş Her Gün Aynı Yerden Mi Batar?

    Dünya’nın yörüngesindeki hareketi ve eksen eğikliğini düşünecek olursak Güneş’in gökyüzündeki görünür konumu zamanla değişmelidir. Aşağıdaki fotoğraf Kutay Arınç Çokluk tarafından belirli zaman aralıklarıyla İzmir’den çekildi. 18 Ekim tarihinde Güneş, tam batı noktasından 13 derece daha güneyde yer alırken, 1 Kasım tarihinde bu aralık 18 dereceye 22 Kasım’da ise 26 dereceye …

  • 11 Mart

    Güneş Batarken Neden Kırmızı Görünür?

    Büyük Gölcük depremi olduğunda ben henüz çocuk yaşlardaydım. O zamanlara dair çok fazla hikaye anlatılır. Benim hatırladığım anılardan birisi de kızıl gün batımıydı. Birçok kişi o gün Güneş’in çok kırmızı battığını söyler. Bu olayın depremin işareti olduğu kanısı da oldukça yaygındır. Aradan yıllar geçti, ben o manzarayı hala unutamadım. Benimle beraber o …

Şubat, 2015

  • 9 Şubat

    Kutup Yıldızı Neden Sabittir?

    Yüzyıllardır insanoğlu yönünü tayin edemediği açık gecelerde kutup yıldızını referans alarak gideceği yönü belirleyebiliyor. Peki neden kutup yıldızı bir yön belirtiyor? Kutup yıldızının sabit olup kuzey yönünü gösterdiğini çocukluktan beri duyarız. Gittikçe bu bilgiye olan ihtiyaçla beraber, gökyüzünü izleyen insan sayısı üzücü bir şekilde azalsa da işin ardında harika bir …