Dış Uzay

Yıldızlar, gökadalar, ötegezegenler… Dışarısı, yani epey uzak yerler!

Şubat, 2016

  • 14 Şubat

    Kalem Nebulası ve Vela Atarcası (NGC 2736)

    Güney yarımkürede bulunan Yelken (Vela) takımyıldızındaki bu bulutsuyu 1835 yılında John Herschel keşfetmişti. Bulutsunun (NGC 2736), Vela süpernova artığının bir parçası olduğu düşünülüyor, çünkü Vela Atarcası‘na (nötron yıldızı) çok yakın bir konumda. Çubuk gibi görünmesinden dolayı ona Kalem Bulutsusu (Nebulası) …

  • 12 Şubat

    LIGO ve Kütle Çekim Dalgalarının Keşfi

    Albert Einstein’ın Genel Görelilik Teorisi uzay-zaman sürekliliğinin kütleden etkilendiğini söylemekteydi. Peki kütle sallanıp çalkalanırsa bunun uzay-zamana bir etkisi olur mu? Einstein böyle bir olayda uzay-zaman’ın titreşeceğini ve ışık hızında kütle çekim dalgaları üretileceği öngörüsünü yaptı. Hemen ardından fizikçiler tartışmaya başladılar. Einstein …

  • 9 Şubat

    NGC 4921: Kansız Galaksi

    Karşınızda “kansız” galaksi, NGC 4921. Kansız tanımlamasını yapan biz değiliz; Kanadalı gökbilimci Sidney Van den Bergh. Aslında haksız da sayılmaz: İçerdiği bol miktarda gaz ve toza rağmen, NGC 4921’de yıldız oluşum oranı çok ama çok düşüktür. Diğer sarmal gökadalarda görmeye …

  • 8 Şubat

    Bilinen En Küçük Yıldız

    ABD halkı genel olarak büyük sever. Büyük arabalara biner, kamyonetlerine büyük tekerlekler takar, büyük cep telefonları kullanır, büyük hamburgerler yiyip, büyük kalçalara sahip olmak ister ve silahın en büyüğünü tercih eder. Bu tipik Amerikan saplantısını astronomi alanında da görürüz. Aynı kültürü …

  • 4 Şubat

    Uzaydaki Dev Mağara: Barnard 68

    Bu üstte görmüş olduğunuz, ışıltılı yıldızların arasında karanlık bir mağara gibi görülen yer ne olabilir? Barnard 68 olarak bilinen bu karanlık alan, 1919 yılında gök bilimci Edward Barnard tarafından keşfedildi ve kendi oluşturduğu Barnard kataloğuna 68’inci sırada listelendi. O günlerde bulutsu …

Ocak, 2016

  • 17 Ocak

    Olmayan Bir Şeyin Keşfi; Çoban Boşluğu

    Çoban Boşluğu, evrende hiçbir şeyin olmadığı, bomboş bir bölge. Ama burayı anlatmadan önce, “boşluk” kavramına evrensel açıdan bir göz atalım: Bir yere boş diyebilmek zordur, “boşluk” tanımı aslında anlamını yitiren eksik bir kelime olmaktan öteye geçemez. Bir yere baktığınız zaman “bir …

  • 15 Ocak

    Kahverengi Cüce Nedir, Nasıl Bir Şeydir?

    Yeterli kütleye sahip (örneğin güneş’in yüzde 1 ila 7’si) bir “gök cismi“, ömrünün başlangıcında, yani henüz oluşma ve “sıkışma” aşamasında ciddi bir ışıma yayar. Bu ışıma, gök cismini oluşturan maddenin kütle çekim etkisiyle büzüşmesi sonucu oluşur. Büzüştükçe ısınır, ısındıkça ışıma …

  • 2 Ocak

    Yıldızlar Ne Kadar Uzak?

    Evrene baktığımızda, kendi büyük dünyamızın aslında bir hiç olduğunu; yaşadığımız boyutların dahi astronomik ölçeklerde sıfır sayılabilecek düzeyde olduğunu görüyoruz. Bu devasa yapıların içerisinde, çıplak gözle görebildiğimiz yıldızlar… Yaşamın, çeşitliliğin kaynağı. Onlar dahi çok küçükler. Hatta çıplak gözle gördüklerimizin hepsi, kozmik …

Aralık, 2015

  • 27 Aralık

    Kozmik Işın Kılıcı Ve Parçaladığı Nebula

    Üstteki fotoğrafta gördüğünüz güçlü ışın kılıcı, etrafını saran koyu toz ve gaz bulutlarını parçalara ayırıyor. Bu fotoğraf yeni Star Wars filminden bir kare değil, bizzat insan yapımı olan Hubble Uzay Teleskobu’ndan gelen bir fotoğraf. Yeni doğan bir yıldızın maddelerinin çökmesiyle şekil almış, …

  • 18 Aralık

    En Parlak Yıldızlar 8: Deneb

    Deneb, gökyüzünde çıplak gözle görebildiğimiz parlak yıldızlar arasında, bize en uzak olanlardan biridir. Uzaklığı konusunda kesin bir bilgi veremememize rağmen, bizden 1.000 ila 2.000 ışık yılı uzaklıkta yer aldığını söyleyebiliriz. Buna göre, yıldızı bizden 1.500 ışık yılı uzaklıkta kabul etmemiz mümkün. …

Kasım, 2015

  • 25 Kasım

    2016 Yılında Bir Süpernova Patlaması Gözlenecek

    Normalde süpernova patlamalarını önceden öngörmek mümkün değildir. Diğer tüm yıldızlardan gelen ışık gibi, süpernovaları görmemizi sağlayan ışık da ışık hızının sınırlı olmasından ötürü bize gecikmeli bir zamanla ulaşır. Yani orada bir süpernova patlaması gerçekleşse dahi bunu görebilmemiz ancak o patlamadan gelen …

  • 10 Kasım

    En Parlak Yıldızlar 7: Rigel

    Rigel, gezegenimiz göklerinde görebileceğiniz en parlak altıncı yıldızdır ve 0,18 kadirlik parlaklığı ile en yoğun ışık kirliliğine sahip şehirlerde bile kolayca görülebilir. Yıldızın ismi tahmin edeceğiniz üzere Arapça‘dan (Ricel – رجل) geliyor ve Türkçe’ye “Ayak” şeklinde çevirmek mümkün. Gök bilim kaynaklarında …

Ekim, 2015

  • 31 Ekim

    Güneş Sistemi Dışındaki Gezegenler 7: Jüpiter Benzeri Gaz Devleri

    Dünya dışı yaşamları keşfetmek için önemli bir rol oynayan Jüpiter benzeri ötegezegenlerden (Jovian), gaz devlerinden bahsedeceğiz. Neden önemli olduğunu şuradaki makalemizden okuyabilirsiniz. Yaşam arayışları için bizim için asıl önemli olan Jüpiter benzeri gaz devi ötegezegenler değil, bunların yörüngesindeki yakalanmış veya beraberinde oluşmuş …

  • 28 Ekim

    Güneş Sistemi Dışındaki Gezegenler 6: Çap Olarak Dünya Benzeri Gezegenler

    Bir önceki yazımızda belirttiğimiz gibi, birçok parametrenin ortak olması koşulunda bir gezegene “Dünya benzeri gezegen” diyebiliriz. Fakat buradaki amacımız farklı parametrelerin neler olduğunu göstermek. Bu yüzden parametreleri bölerek, size benzerlikleri kadar farklılıkları da olabilen gezegenlerden bahsediyoruz. Bu yazımızda, yarıçapı bakımından Dünya’ya benzeyen Güneş Sistemi dışındaki …

  • 24 Ekim

    Bir Yıldızın Etrafında Tuhaf Dalga Yapıları Gözlemlendi

    Astronomlar yıldızların etrafında ‘’disk’’ olarak bilinen toz bulutları üzerinde sıklıkla araştırmalar ve gözlemler yaparlar. Diskler üzerinde yapılan bu gözlem ve araştırmalar astronomlara gezegenlerin nerede ve nasıl oluştuklarına dair önemli ipuçları sağlar. Örneğin; toz bulutlarının herhangi bir noktasında bulunan yoğun kümeleşmeler …

  • 19 Ekim

    Güneş Sistemi Dışındaki Gezegenler 5: Kütlece Dünya Benzeri Ötegezegenler

    İnsanlık yıllarca evrenin her köşesinde yeni yaşamlar veya yaşanabilecek yerler keşfetmek istedi. Bu istek sonucu yapılan çalışmalar Güneş Sistemi’miz dışında yeni gezegenlerin keşfedilmesine de yardımcı oldu. Bunun ilk meyvelerini 1989 yılında toplamaya başladık ve ilk ötegezegeni keşfettik. Peki, yıllar boyu …

  • 16 Ekim

    En Parlak Yıldızlar 6: Canopus

    Canopus, bize hayat veren yıldızımız Güneş’i hariç tutarsak, Sirius‘tan sonra gökyüzündeki en parlak ikinci yıldızdır. 0.72 kadir parlaklığı ile, gezegenimizin güney yarımküre gecelerinin en önemli yıldızlarından biri konumundadır. Güney yarımküre dediğimizi fark etmiş olmalısınız, evet Canopus bir güney yarımküre yıldızıdır. …

Eylül, 2015

  • 28 Eylül

    En Detaylı Andromeda Görüntüsü

    Andromeda (Zincirli Prenses) bize, yani Samanyolu’na en yakın spiral galaksi; komşumuz. Aşağıda izleyeceğiniz video ve paylaşacağımız link, NASA’nın Hubble Uzay Teleskobu’yla 5 Ocak 2015’te çektiği ve bugüne dek elde edilmiş en net Andromeda fotoğrafının birleştirilmesiyle meydana getirilmiş olağanüstü çözünürlükte bir …

  • 23 Eylül

    Holmberg 15A Karadeliği

    karadelik

    1937’de İsveçli astronom Erik Holmberg tarafından keşfedilmesiyle kaşifinin ismini alan Holmberg 15A, Abell 85 galaksi kümesinde bulunan süperdev bir eliptik galaksi. Dünya’mıza olan uzaklığı ise yaklaşık 700 milyon ışık yılı. Holmberg 15A galaksisine özel bir yer ayırmamızın sebebi ise merkezinde …