Dış Uzay

Yıldızlar, gökadalar, ötegezegenler… Dışarısı, yani epey uzak yerler!

Kasım, 2018

  • 1 Kasım

    Gökadaların “Halo” Bölgesi

    Samanyolu ve üstteki fotoğrafta gördüğünüz Sombrero Galaksisi gibi dev gökadaların çevresini saran, “halo” dediğimiz devasa bir bölge bulunurur. Halo kelimesini Türkçe’ye “gökada aylası” diye çevirebiliyoruz ama, ayla ile halo kelimeleri arasında farkettiğiniz gibi anlaşılabilirlik açısından bir fark yok. O halde …

  • 1 Kasım

    Yakınımızdaki Yıldızlar: Ross 154

    Ross 154, bize en yakın yıldızlar arasında yer alan genç bir kırmızı cüce yıldızdır. Bizden 9.7 ışık yılı uzağımızda olan bu yıldız, ilk kez Amerikalı astronom Frank Elmore Ross tarafından keşfedilip kataloglanmış. Bu nedenle onun yaptığı katalog numarası ile anılıyor. …

Ekim, 2018

  • 31 Ekim

    Arp 256: Birleşmeye Başlayan İki Galaksi

    Hubble Uzay Teleskobu, “Arp 256 galaksi çiftinin” muhteşem birleşmesini gözlemliyor. Avrupa Uzay Ajansı yetkilileri, yayınladıkları bu fotoğrafın açıklamasında, galaksilerin göz alıcı yıldız oluşum bölgeleri ile birlikte parladığını ve parlak mavi ışıkların sıcak bebek yıldızları oluşturan yıldız oluşum bölgeleri olduğunu belirttiler. (Hubble …

  • 25 Ekim

    Ötegezegenler Nasıl Sınıflandırılacak?

    Araştırmacılar exoplanetleri (ötegezegenler) neredeyse, biyologların yeni hayvan türlerini sınıflandırdıkları şekilde sınıflandırdılar. Aşağıdaki çizim, ötegezenlerin (Güneş Sistemi dışındaki gezegenler – exoplanet) soy ağacını gösteriyor. Gezegenler, proto-gezegensel diskler denilen ve girdap şeklinde dönen gaz ve toz disklerinden doğar. Diskler, Jüpiter gibi dev …

  • 24 Ekim

    Galaksiler Birbirinden Gerçekten Uzaklaşıyor Mu?

    Çoğunuzun bilgisi dahilinde olan bir gerçek var ki, evren genişliyor ve içindeki galaksiler de birbirinden uzaklaşıyor. Binlerce kitapta, yüzlerce belgeselde bu bilgiye rastlamanız mümkün. Ancak, duyduğunuzda şaşırmayın; bu tam olarak doğru bir bilgi değil! Gök bilimci Edwin Hubble‘ın başka birkaç bilim …

  • 24 Ekim

    Gök Cisimleri Nasıl İsimlendiriliyor?

    Çıplak gözle kolayca fark edilebilen gök cisimlerinin isimleri (örneğin Güneş, Ay, Güneş Sistemi’ndeki gezegenlerin bazıları) antik dönemlerden beri biliniyor, peki günümüz teknolojisiyle keşfedilen binlerce gök cismi nasıl adlandırılıyor? Eski çağlarda gök cisimleri, isimlerini mitolojik efsanelerin kahramanlarından, hayvan ya da eşya …

  • 18 Ekim

    Avcının Kemeri: Alnitak, Alnilam ve Mintaka

    Gezegenimizin, Türkiye’nin yer aldığı kuzey yarımküresinde, gökyüzünün çıplak gözle görülebilen yegane bulutsusu Orion’un yer aldığı Orion (Avcı) takımyıldızı bulunur. Bu takım yıldızı; Alnitak, Alnilam ve Mintaka isimlerine sahip gökyüzünün en ünlü yıldız dizilerinden birini de içinde barındırıyor. Sonbahar ve kış ayları …

  • 18 Ekim

    Değişen Yıldızlar (Örten Çiftler, Cepheid Değişenleri)

    Yıldızlar gökyüzünde hep aynı şiddette parlamazlar. “Değişen yıldızlar” (variable star) olarak nitelenen içlerinden bazıları, düzenli veya düzensiz olarak parlaklık değişimi gösterir. Bunun birkaç nedeni var; Tek zannettiğimiz yıldız gerçekte bir “çift yıldız” olabilir. Dolayısıyla bakış açımız da uygunsa, daha sönük …

  • 2 Ekim

    Galaksinin Boşluklarını Dolduran; Yıldızlararası Madde

    Hemen hepimiz gözümüzü gökyüzüne çevirip, evrenin sonsuzluğunu seyre daldığımızda belki de düşündüğümüz ilk şey, uzayın ne kadar devasa bir boşluk olduğudur. Bizlere göre uzay, hemen her noktası yıldızlar ile donatılmış sonsuz bir boşluktan ibaret görünüyor. Yıldızlararası maddenin varlığı aklımıza bile gelmiyor. …

  • 2 Ekim

    Takımyıldızlar Nedir, Neden Önemlidir?

    İnsanoğlu yeryüzünde ve gökyüzünde görüp, tanımlayamadığı şekil veya cisimleri tanıdığı bazı cisim veya varlıklara benzetmeye meyillidir. Belki de bunun sebebi, insan olarak bizlerin, belirsizliklerden, “bilmiyorum”lardan hoşlanmayışımızdandır. Belirsizlikleri belirsizlik olarak bırakamaz, mutlaka belirsizliklerden bazı anlamlar çıkarırız. Örneğin çoğunlukla atmosferde rastgele dağılan …

Eylül, 2018

  • 16 Eylül

    Gizemli Nesne “Oumuamua” Hakkındaki 10 Gerçek

    Güneş sistemimizden geçtiği doğrulanan ilk yıldızlararası nesne olan ‘Oumuamua’ hakkında 5 tane bildiğimiz, 5 tane de bilmediğimiz bilgiyi aşağıda sizlere sunuyoruz. 1) Buralardan olmadığını biliyoruz. Oumuamua takma adlı ve 1l/2017 U1 olarak bilinen nesne, Güneş sistemimizde ortaya çıktığında çok hızlı …

  • 14 Eylül

    Kara Delikler, Ölmüş Yıldızları Yeniden Canlandırabilir!

    Yeni bir araştırmanın öne sürdüğü iddiaya göre, orta boyutlu kara delikler ile karşılaşan ölü yıldızlar, sadece kısa bir süreliğine de olsa yeniden hayata dönebilir. Bir grup gökbilimci; beyaz cüce olarak bilinen yakıtı tükenmiş bir yıldız kalıntısının, kütlesi güneşimizin kütlesinin 1.000 …

  • 5 Eylül

    IC 405 (Caldwell 31) Nebulası

    Bize yaklaşık 1.500 ışık yılı uzaklıkta bulunan IC 405 , amatör teleskoplarla dahi gözlenebilen parlak bir yansıma/salma bulutsusudur. Caldwell 31, Flaming Star Nebula veya IC 405 olarak isimlendirilen bu bulutsu (nebula), Arabacı (Auriga) takımyıldızı yönünde yer alıyor. Bulutsunun parlaklığı yaklaşık …

Ağustos, 2018

  • 6 Ağustos

    Yakınımızdaki Yıldızlar: UV Ceti (Luyten 726-8)

    UV Ceti, bize yaklaşık 8,7 ışık yılı uzakta yer alan, kapı komşumuz sayılan çok yakın yıldız sistemlerinden biridir. Güneş’i bizden sayıp gözardı ederek yaptığımız sıralamada, bu yıldız sistemi bize en yakın altıncı yıldız konumunda yer alıyor. Luyten 726-8 olarak da adlandırılan …

  • 5 Ağustos

    Süper Dünya “55 Cancri e” Bir Atmosfer Sahibi Olabilir

    Dünya’nın iki katı büyüklüğünde olan Süper Dünya 55 Cancri’nin yüzeyinde lav akışı olduğu düşünülüyordu. Gezegen; yıldızına çok yakındır ve kütleçekim kilidi nedeniyle gezegenin aynı tarafı daima yıldızla karşı karşıyadır; öyle ki gezegenin değişmeyen daimi gece gündüz yarıküreleri vardır. 55 Cancri …

Temmuz, 2018

  • 27 Temmuz

    Triangulum (Üçgen) Gökadası

    Bu güzel sarmal galaksi, en yakınımızda bulunan, iki büyük gökadadan, yani iki dev komşumuzdan biri olan M33, ya da diğer adıyla Triangulum (Üçgen) Gökadası’dır. Bizim galaksimiz olan Samanyolu, “yerel grup“ denilen ve Andromeda ve Triangulum’un içinde yer aldığı üçlü bir …

Haziran, 2018

  • 28 Haziran

    Yaşanabilir Bölge (Habitable Zone) Nedir?

    Hemen hepimiz, birçok astronomi ve uzay içerikli yazı okurken ya da bir belgeseli seyrederken ister istemez bu terim ile bir şekilde karşılaşmışızdır. Peki o halde nedir bu “Yaşanabilir Bölge”? Ya da diğer isimleriyle; “Yaşam Kuşağı” “Habitable Zone” ve “Goldilocks”… En kısa ve öz …

  • 1 Haziran

    Yıldızların Ölümü 3: Nötron Yıldızı Ve Kara Delik

    Yazı dizimizin daha önceki bölümlerinde düşük kütleli yıldızların sonu olan kara cüceler ve orta kütleli yıldızların nihai kaderi olan beyaz cüceler hakkında bilgi vermiştik. Bu makalemizde ise, artık büyük kütleli olarak niteleyebileceğimiz yıldızların sonları olan Nötron Yıldızı ve Kara delik …

Mayıs, 2018

  • 20 Mayıs

    Yıldızların Ölümü 2: Beyaz Cüce

    Yazı dizimizin bir önceki ilk bölümünde, yıldızların ömürleri ile kütleleri arasındaki ilişkiden söz etmiş, ardından düşük kütleli cüce yıldızların kaçınılmaz sonu olan Kara Cüce’leri anlatmıştık. Bu bölümde ise artık cüce olarak niteleyemeyeceğimiz orta kütleli yıldızların yaşam süreçleri, ölümleri ve nihai …