Tüm Yazılar

Kozmik Anafor’da yer alan tüm içeriği buradan tarih sırası ile (en yeniden en eskiye doğru) okuyabilirsiniz… Çıfıt çarşısı gibi bir yer yani!

Nisan, 2015

  • 20 Nisan

    Ceres’da Şafak (Dawn Uzay Aracı)

    1 Ocak 1801 de İtalyan astronom Giuseppe Piazzi tarafından keşfedilen Ceres (Siris şeklinde okunur), 2006’da Plüton ile birlikte cüce gezegen sınıflandırılmasını almış; uydumuz Ay’ın %4 kütlesine sahip, asteroid kuşağının en büyük ve düzgün küresel şekle sahip tek üyesidir. Ceres, bütün asteroid sisteminin kütlesinin üçte birini oluşturur ve yaklaşık 950 kilometrelik çapı …

  • 15 Nisan

    Dünya’nın Kütlesi Ve Yerçekimi Dağılımı

    Dünya yüzeyindeki yerçekimi; dağ sıralarına, okyanus çukurlarına ve Dünya çevresindeki kesintisiz su akıntılarına bağlı olarak değişir. Güneş Sistemi’ndeki karasal gezegenler arasında Dünya; hem en büyük boyutlu, hem de en büyük kütleli gezegendir. Yaklaşık olarak 6.58 sekstilyon tondur (6.58×10^21 ton). Dünyamız ağırdır çünkü kıtaların üzerini kaplayan topraktan, okyanusları dolduran suya kadar …

  • 9 Nisan

    Özel Görelilik 3: Michelson-Morley Deneyi

    Bilim adamlarının oldukça ilgisini çeken ışığın hızı her zaman merak konusu olmuştur. Fakat bu yazı dizisini yazmamıza da sebep olan esas keşif, hızından ziyade, yayıldığı ortam olarak “o zamanlarda var olduğu düşünülen” eter içindeki hız değişimleri ni ölçmek amacıyla 1881 yılında Albert A. Michelson’ın tasarlanan deney düzeneğidir. Daha sonra bu deney Michelson ve Edward …

  • 6 Nisan

    Antik Uzaylı Kafatasları Safsatası

    Tahmin edeceğiniz üzere, görselimizin alt sırasında yer alan kafatasları bizim UFO’cular tarafından “uzaylı” ziyaretçilere ve başka mistik gizemli sırlara örnek olarak gösteriliyor. Değil mi ki uzun kafatası büyük beyin, büyük beyin yüksek zeka, yüksek zeka da uzaylı demek. Öyle mi peki? Pek büyük bir sır değil aslında. Dünyamızda bazı kültürlerde, …

  • 6 Nisan

    Özel Görelilik 2: Lorentz Dönüşümleri

    Özel ve genel göreliliğin omurgasını oluşturan Lorentz dönüşümleri Hollandalı fizikçi Hendrik Lorentz tarafından elektromanyetizma kuralları gereğince daha önceden bulunmuştur. Fakat o dönemlerde birçok fizikçi gibi Lorentz’in de ışığın yayılması konusundaki çalışmaları Eter maddesinin varlığı üzerinden şekillenmiştir. Klasik elektromanyetik teorinin garipliklerinden biri ışık hızının vakumda sabit olduğunu söylemesidir. Şöyle ki; klasik …

  • 4 Nisan

    Özel Görelilik 1: Referans Sistemleri

    Bir bahar gününde 1961 model beyaz Chevy Impala’sının içerisinde koltuğuna yayılmış bir şekilde uzun bir yolda ilerliyordu. Güneş, sol tarafındaki ucu bucağı görünmeyen buğday tarlalarının ardından batmaktaydı. Turuncumsu kızıllığı, açık penceresinden de giren hafif rüzgar tarafından bir o yana bir bu yana savrulan buğday tanelerinin arasından süzülüyordu. Gözlerini kısarak gün batımının güzelliğine kaptırdı kendini. Bu …

  • 1 Nisan

    Bağdat Pili Ve Gizem Fetişizmi

    Uzun yıllar önce bulunan ve elektrik üretme kapasitesine sahip olduğu anlaşılan Bağdat Pili isimli ilkel bir düzenek, komplo teorisyenlerinin ve “mistik” olaylara meraklı kesimlerin temelsiz argümanlarına maruz kalıyor. Keşfedilen düzeneğin geçmiş “çok gelişmiş” kültürlere ait olduğundan tutun da, uzaylılara varana kadar geniş bir gizem hikayeleri zincirinde “o devirde böyle bir …

  • 1 Nisan

    Güneş Sistemi Teorileri 3: Modern Laplace Teorisi

    Güneş Sistemi’nin oluşumunu açıklamaya çalışan teorileri geçmişten günümüze doğru anlatmaya çalıştığımız yazı dizimizi eğer okumadıysanız, öncelikle birinci ve ikinci bölümlerini okumanızı öneririz. Laplace’ın ortaya attığı orjinal teorideki açısal momentum sorunu Roche’nin denemesinden başlayarak 100 yılı aşkın süre boyunca çözülmeye çalışılmış, bir çok farklı model denenmiştir. Bu uğraşlar sayesinde Güneş Sistemi’nin …

Mart, 2015

  • 26 Mart

    Hawking’in; “Evrenin Tanrı’ya İhtiyacı Yok” Sözleri Ve Bilimin Bakış Açısı

    Hawking’in “evrenin var olabilmek için bir tanrıya ihtiyacı yok” sözüne karşı dururken yapılan en pragmatik davranış; bir “tetikleme mekanizması” olması gerektiğini öne sürmek, bunun sonucunda “nasıl” yerine “neden” sorgusuna dönmeye çalışmak oluyor. Bilimi diğer düşünce tarzlarından farklı kılan olgu, olaylara “neden oluyor?” şeklinde değil, “nasıl oluyor?” sorusu eşliğinde bakmasıdır. “Nasıl oluyor” …

  • 25 Mart

    Plazma Evren Modeli

    Evrenin bir tekillikten aniden genişleme sonucu oluştuğunu öngören “büyük patlama“ teorisi haricinde başka modern evren kuramları da bulunuyor. Bunlardan en bilineni; Nobel ödüllü fizikçi Hannes Alfven‘in ortaya attığı, evrenin sonsuz ve sınırsız olduğu, tüm evreni kaplayan plazma* kütlesinin bazı “yerel” alanlarda trilyonlarca yıl içinde kütleçekim etkisiyle bir araya gelip bugün …

  • 25 Mart

    Bilim Kurgu Filmlerindeki Hatalar

    Bilim kurgu, insanlığın ufkunu açan, yeni fikirlere öncü olan önemli bir edebiyat ve sanat dalıdır. Şunu diyebiliriz ki, eğer bilim kurgu yazarlarının hayalleri ve öngörüleri olmasaydı bugün kullandığımız birçok teknolojiye ulaşabilmemiz mümkün olmazdı. Bu yönüyle bilim kurgu için bilimin itici gücü de diyebiliriz. Bununla beraber, özellikle bilim kurgu filmlerinde “bazıları …

  • 21 Mart

    Güneş Sistemi Dışındaki Gezegenler: 2 (Öteuydular)

    Güneş sistemi dışında üzerinde bildiğimiz anlamda yaşam oluşma ihtimali olan gezegen arayışında, dev gezegenlerin uyduları (“öteuydu”lar) gözden kaçırılıyor. Ötegezegenleri (exoplanet) anlattığımız bu yazı dizimizin ilk bölümünde, kırmızı cüce yıldızların yaşama ev sahipliği yapabilecek gezegenleri üzerinde durmuştuk. Bu makalemizde ise gaz devi gezegenlerin uydularından söz edeceğiz. Bugün keşfedebildiğimiz gezegenlerin çok büyük …

  • 17 Mart

    Deep Impact (Derin Darbe)

    12 Ocak 2005 Tarihinde NASA tarafından Cape Caneveral Üssü’nden uzaya fırlatılan Deep Impact uzay sondası, Güneş Sistemin oluşmaya başladığı dönemlerden kalma kalıntılar ile ilgili önemli bir deney amacı gütmekteydi: İlk defa 1867 yılında Wilhelm Tempel tarafından keşfedilen Tempel 1 kuyrukluyıldızı, sondanın hedefini oluşturuyordu. Bu kısa periyotlu Kuyruklu yıldız, Güneş çevresindeki …

  • 14 Mart

    Güneş Tutulması

    Güneş tutulması, Yer ile Güneş arasına Ay’ın girerek Güneş’i kısmi veya tam olarak örtmesi olayıdır. Ay her “Yeni Ay” evresine geldiğinde zaten Yer ile Güneş arasında bir yerlerdedir, fakat Güneş tutulmaları oldukça nadiren gerçekleşir. Bunun sebebi Güneş, Yer ve Ay’ın masa gibi bir düzlemde yer almamaları, aralarında eğim olmasıdır. Eğer bir masa …

  • 13 Mart

    Güneş Her Gün Aynı Yerden Mi Batar?

    Dünya’nın yörüngesindeki hareketi ve eksen eğikliğini düşünecek olursak Güneş’in gökyüzündeki görünür konumu zamanla değişmelidir. Aşağıdaki fotoğraf Kutay Arınç Çokluk tarafından belirli zaman aralıklarıyla İzmir’den çekildi. 18 Ekim tarihinde Güneş, tam batı noktasından 13 derece daha güneyde yer alırken, 1 Kasım tarihinde bu aralık 18 dereceye 22 Kasım’da ise 26 dereceye …

  • 13 Mart

    Mantıksız Bilimsel Açıklamalar, Savlar, Teoriler

    Bazen bilim insanları mantığa aykırı görünen açıklamalar yaparlar. Evet, bu doğrudur. Eğer önünüzde bir sorun varsa, örneğin; “var olan kütle hesaplamalarına rağmen evrenin genişlemesini durdurmadığını” görüyorsanız, ortaya bir tez atmanız gerekir. Ortaya attığınız tez; karanlık enerjinin varlığı olur. Elbette böyle bir şey gözlemlememişsinizdir ve varlığı hakkında hiçbir bilginiz yoktur. Bu …

  • 12 Mart

    Uzay Ve Hukuk: Uzay Kime Ait?

    New York Planetaryumu eski müdürü Robert R. Coles, “Gezegenler arası Gelişim Şirketi” namına dönümü 1 Dolardan Ay’dan toprak sattığı; Alman vatandaşı Martin Jürgens, Ay’ın 15 Temmuz 1756 tarihinde dönemin Prusya Kralı Büyük Frederick tarafından kendi atalarına hizmetleri karşılığında bağışlandığı; Yemen vatandaşı 3 genç; Adam Ismail, Mustafa Khalil ve Abdullah el-Umari’nin …

  • 11 Mart

    Güneş Batarken Neden Kırmızı Görünür?

    Büyük Gölcük depremi olduğunda ben henüz çocuk yaşlardaydım. O zamanlara dair çok fazla hikaye anlatılır. Benim hatırladığım anılardan birisi de kızıl gün batımıydı. Birçok kişi o gün Güneş’in çok kırmızı battığını söyler. Bu olayın depremin işareti olduğu kanısı da oldukça yaygındır. Aradan yıllar geçti, ben o manzarayı hala unutamadım. Benimle beraber o …

  • 11 Mart

    Güneş Sistemi Teorileri 2

    Yazı dizimizin ilk bölümünde gözlem araçlarımızın gelişmesiyle birlikte Güneş Sistemi’nin nasıl oluştuğuna dair geliştirilen teorileri görmeye başlamıştık. Gözlem araçlarımızın daha da gelişmesi ve bilimsel bilgi birikiminin artmasıyla bu teoriler de daha fazla olgunlaşmaya başladı. Şimdi bu teori ve modellere göz atmayı sürdürelim: Schmidt-Lyttleton Akresyon* modeli 20.yy başlarından beri popüler olan dualist …