Tag Archives: evren

Haziran, 2016

  • 14 Haziran

    Kartopu Dünya

    Bazı bilim insanlarına göre, gezegenimiz günümüzden yaklaşık 650 milyon yıl kadar önce tamamen buzla kaplanmıştı. Ortalama dört km kalınlığındaki bu buz tabakası, okyanuslar dahil olmak üzere yeryüzünün tamamını örterek Güneş ışığını büyük oranda yansıtıyor ve zaten soğuk olan yeryüzünün daha da soğumasına …

  • 4 Haziran

    NGC 1316 Gökadası

    Bu üstte gördüğünüz galaksi, bir uçtan diğer uca 112 bin ışık yılı (1.064.000.000.000.000.000 km) genişliğe sahip olan NGC 1316 eliptik gökadası. Eliptik gökadalar; çoğunlukla yeni yıldız oluşumu için gerekli olan gaz ve tozdan büyük oranda yoksun, 8-10 milyar yaşındaki yaşlı …

Mayıs, 2016

  • 27 Mayıs

    Kütle Çekim Kilidi (Tidal Locking)… Nasıl Oluyor Da Oluyor?

    Yalın ifadesi: Bir gök cisminin kendi etrafında dönüş hızı ile, uydusu olduğu gezegen veya yıldızın çevresideki dönüş hızının eşit olması durumu. Böyle olunca, gök cismi çevresinde döndüğü “daha büyük kütleli” cisme sürekli aynı yüzü bakacak şekilde dolanıyor. Bu terim (ve …

  • 26 Mayıs

    Kara Delik Yapmak: Schwarzschild Yarıçapı

    Eğer bir kütleyi, yüzeyindeki kaçış hızı ışık hızına eşit olacak şekilde bir küreye sıkıştırmak istersek, bu kürenin yarıçapını “Schwarzschild Yarıçapı” olarak tanımlarız. Elbette ki bu tanım bir yerlerden hatırlıyoruz, kara delikler. Eğer ki bir kütleyi, Schwarzschild Yarıçapı’ndan daha küçük bir …

  • 24 Mayıs

    Messier 110 (M110) Galaksisi

    Yerel gökada grubumuzun en şaşalı üyesi olan Andromeda Galaksisi’nin uydusu olan bu cüce eliptik galaksi, bizden yaklaşık 2.7 milyon ışık yılı uzakta yer alıyor. Her ne kadar fotoğrafta birbirlerine çok yakın görünüyor olmasına karşın M110 (diğer adıyla NGC 205), uydusu olduğu …

  • 22 Mayıs

    Galaksilerden Kovulan Yıldızlar

    Bir yıldız, ait olduğu galaksiden dışlanabilir mi? Yahut, galaksinin çekim gücünden kurtulup gökadalar arası boşlukta yalnız, bir başına hayatını sürdürebilir mi? Eğer mümkünse, kovulan yıldızlar ne yaparlar? Şartlar normal ise, hiçbir yıldız bulunduğu galaksiden ayrılıp hiçbir yere gidemez. Çünkü galaksinin …

  • 19 Mayıs

    Burçlar Işığı

    Eğer dikkatli bir gözlemciyseniz, çok karanlık bir yerde Güneş batıp alacakaranlık bastırdığında ufuktan gökyüzüne uzanan belli belirsiz bir aydınlık şerit görebilirsiniz. Bu aydınlık, “burçlar ışığı” olarak isimlendiriliyor. Burçlar ışığı, gezegenimizin yörünge düzleminde bulunan toz parçacıklarının Güneş tarafından aydınlatılmasıyla meydana gelir. …

  • 13 Mayıs

    Parlak Süper Dev Yıldızlar

    Bu azgın yıldızlar evrendeki en parlak yıldızlardır: Aşırı büyük kütleleri (10 ila 150 Güneş kütlesi ve daha fazlası) nedeniyle ışıma güçleri Güneş’in birkaç yüz bin katı kadardır. Parlak süper dev yıldızların iki özelliği vardır: Hızlı, aşırı büyük kütle kaybı ve …

  • 10 Mayıs

    Yıldızlar Neden Göz Kırpar Gibi Titreşir?

    Aslında yıldızların ışıkları titreşmez ve göz kırpar gibi görünmez. Cepheid değişkeni yıldızlar da dahil olmak üzere, tüm yıldızların ışığı gece göğünde titreşir biçimde görünmeyecek kadar sabittir. Fakat, yıldızın ışığı gözlerimize ulaşabilmek için gezegenimizin atmosferinden geçmek zorundadır ve işte o atmosfer geçişi …

  • 6 Mayıs

    Kırmızı Cüce Yıldızlar

    Kütlesi (yani içerdiği madde miktarı) Güneş’in yaklaşık %60’ı ve daha azı olan yıldızlara Kırmızı Cüce diyor astronomlar. Ayrıca harflerle yapılan sınıflandırmaya göre M sınıfı anakol yıldızları oluyorlar. (Anakol yıldızları ve türleri hakkında şu yazımızı inceleyebilirsiniz.) Bunlar oldukça küçük, ışıma gücü …

  • 5 Mayıs

    Altın, Gümüş Ve Diğer Ağır Elementler Nasıl Oluştu?

    Astronomi veya astrofizik konularında genel kültürü yüksek olan herkes, bu soruya şöyle cevap verecektir: “Altın dahil olmak üzere, demirden ağır tüm elementler süpernova patlamaları sonucu meydana gelmiştir”. Bu cevap doğru evet, ancak “eksik” kalıyor. Altın ve gümüş, süpernova patlamaları sırasında …

Nisan, 2016

  • 28 Nisan

    Mars’ta Kar Yağar

    Mars’ta elbette kar yağar. Ama bizim bildiğimiz kardan biraz farklı: Mars, Dünya’ya göre çok soğuk olduğundan, var olan su neredeyse tümüyle donmuş halde toprakta ve buzullarda hapsolmuş durumda. Atmosferde bulunan su buharı ise bulut oluşturup yağışa sebep olabilecek kadar yoğun …

  • 26 Nisan

    Uzaydan Çekilen Fotoğraflarda Niçin Yıldız Yok?

    Gözlerimiz gibi, fotoğraf makinası ve kameralarımız da; hem aydınlık, hem de karanlık alanları aynı anda eşit biçimde algılayamazlar. Bol yıldızlı bir gökyüzünde parlayan Ay’ı net biçimde fotoğraflamak istediğimizde çevresindeki yıldızların görünmesinden feragat etmek zorunda kalırız. Ancak, aynı Ay’ın çevresindeki yıldızları …

  • 26 Nisan

    Beyaz Cüceler Yaşamı Destekleyebilir Mi?

    Bilindiği gibi beyaz cüceler, Güneş benzeri düşük kütleli yıldızların “öldükten sonra” geriye kalan çekirdekleri. Bunun nasıl olduğunu ve bu çekirdeğin nasıl geriye kaldığını linkini verdiğimiz yazımızda anlatmıştık. Ama bu konuyla ilgili “dikkate alınmayan” bir durum var: Çoğu gökbilim kaynağında, yıldızın öldükten sonra …

  • 25 Nisan

    Plüton Ve Astroloji Zırvalıkları

    Dostlar, yarenler, Plüton sevenler, astroloji aşıkları ve elbette Roma halkı! Dünyamız, Güneş Sistemi içerisinde bir gezegencik ve bizler de o gezegencikte bulunan akıllı yaşam formlarından biriyiz. Bu gezegendeki en akıllı yaşam formu biz miyiz bilmiyoruz, belki de The Hitchhiker’s Guide to …

  • 21 Nisan

    Evrendeki Adres Tarifimiz

    Olası Dünya dışı uygarlık bizi kolayca bulsun diye adres tarifimiz, 70’lerde uzaya gönderilen ve şu anda Güneş Sistemi’nin dış sınırlarına ulaşmış olan Pioneer’ın üzerindeki plakada üstte gördüğünüz biçimde tarif edilir. Ama bu Samanyolu’ndaki görece yakın uygarlıklara yerimizi göstermek için yapılmış …

  • 18 Nisan

    İlk Mars Yolcuları

    Mars

    Yukarıda resmini gördükleriniz; Mars’a gönderilen, daha doğrusu gönderilmeye çalışılan ilk araçlar. Fotoğrafın solundaki Korabl 4 (ve kardeşi Korabl 5) Sovyetler Birliği’nin (SSCB) Mars’a göndermek için ürettiği ilk robot araçlardı. Her iki araç da, 1960’ta fırlatılmasına rağmen, maalesef henüz yerden bile havalanmaya fırsat kalmadan …

  • 15 Nisan

    Kuyruklu Yıldız Nedir, Ne Değildir?

    Yukarıdaki görselde, yaklaşık 2 km uzunluğundaki Hartley 2 kuyruklu yıldızının Dünya’dan teleskopla çekilen bir pozu ile, içteki karede yakınından geçen Epoxi uzay aracı tarafından alınan fotoğraflarını görüyorsunuz. Kuyruklu yıldızlar, sıradan göktaşlarından farklı olmayan birkaç kilometre çapında basit gök cisimleri aslında. …

  • 8 Nisan

    Türlerine Göre Yıldız Miktarı

    Hazırladığımız aşağıda görebileceğiniz infografikte, her bir adet O-B sınıfı dev yıldıza karşı, kaç tane diğer türlerden yıldız bulunduğunu görebilirsiniz. Galaksimizdeki yaklaşık 400 milyar yıldızın birbirlerine oranları burada olduğu gibidir. Anakol yıldızları* kütlelerine göre sınıflandırıldıklarında, en ağırdan en hafife doğru; O, B, …