KOZMİK ANAFOR
Güneş Sistemi Kozmik Anafor Arşivi

İç Gezegenler Hava Karardığında Nasıl Oluyor Da Görünebiliyor?

Fotoğraf Telif: Babak Tafreshi
Bu yazıyı yaklaşık 3 dakikada okuyabilirsiniz.

İç gezegenler olan Merkür ve Venüs, Güneş ile Dünya arasında yer alırlar. Bu da, nasıl oluyor görülebiliyorlar sorusuna sebep oluyor…

Aslında her şey çok basit bir geometrik olaya dayanıyor. Venüs bir iç gezegen olduğu için, yani Dünya ile Güneş arasında bir yörüngeye sahip olduğu için biz Dünya’dan baktığımızda Venüs’ün yörünge hareketini ayırt edebiliriz. Yani Venüs yörüngesi etrafında nasıl Güneş’in etrafında dolanıyorsa, gökyüzünde de Güneş’in etrafında benzer şekilde dolanır.

Hemen alttaki, Starry Night programından alınmış görselde 2 Temmuz 2020 tarihinde gün doğumundan hemen önce  Venüs‘ün doğu ufkunda kendisini gösterdiğini görüyoruz. Yani, 2020 yaz ve sonbahar ayları boyunca Güneş’in doğumu sırasında göreceğiniz o çok parlak gökcisimi Venüs olacak.

2 Temmuz 2020 tarihinde Türkiye Antalya’dan saat 06:00’da gökyüzü ve Venüs gezegeninin konumu (Görsel: Starry Night Pro Plus 8 astronomi yazılımı).

 

Tekrar konumuza dönecek olursak Venüs; zaman zaman Güneş’in önünden geçerken, zaman zaman arkasında kalır. Aynı şekilde bu dolanma hareketi sırasında bize göre Güneş’in sağında veya solunda da kalabilir. Bu sebeple Ay gibi evreler gösterirken, ayrıca bu hareketi ile bir gezegen olduğunu anlamamıza imkan verdiği gibi bize onun Jüpiter olup olmadığını anlamamıza da imkan sağlar.

Aşağıdaki görselde Venüs ile Dünya’nın yörüngeleri arasında bir üçgen görülüyor. Buradaki alfa açısı bize Venüs’ün gökyüzünde Güneş’ten kaç derece uzakta olduğunu verir. Dikkat ederseniz bu açı hiçbir zaman belirli bir değerin üzerine çıkamaz, yani Venüs gökyüzünde Güneş’ten en fazla belirli bir derece uzakta görülebilir. Bunun aksine Jüpiter bir dış gezegen olduğu için gökyüzünde Güneş’ten olan görsel uzaklığında bir sınırlama yoktur.

Venus_yorunge
Bu görselde verilen açı en büyük açı değeri değildir. En büyük açı değeri için Venüs’ün bulunduğu yerdeki açı 90 derece, yani teğet olmalıdır.

 

Dolayısıyla bir gün batımı sonrasında görüldüğü dönemlerde, Venüs asla doğu ufkunda görülmez (gün doğumu sırasında görüldüğü dönemlerde de asla batı ufkunda görünmez). Çünkü açısal uzaklığı buna el verecek kadar fazla değildir.

Yukarıdaki görselin bir diğer sonucu da Merkür‘ün gökyüzündeki hareketidir. Merkür daha küçük bir yörüngede dolandığı için onun Güneş’ten olabilecek en büyük açısal uzaklığı Venüs’ten de küçüktür. Dolayısıyla Merkür’ü asla kuzey veya güney ufkunda göremeyiz. Eğer gökyüzündeki onca parlak gök cismi arasından Merkür’ün hangisi olduğunu tahmin etmek istiyorsak, Güneş’e yakın bir yerlere bakınmakta fayda var. (Bkz. aşağıdaki infografik)

Merkür ve Venüs’ün gökyüzünde Güneş etrafındaki hareketleri bize onların birer iç gezegen olduğunu söyler.

 

Buradan da bir diğer sonuca ulaşıyoruz, yalnızca gün batımında görünmedikleri. Yörüngeleri dolayısıyla bir taraftayken Güneş’in solunda diğer taraftayken ise sağında kalırlar. Haliyle ya gün doğumu öncesinde Güneş’ten önce doğarlar ya da gün batımı sonrasında Güneş’ten hemen sonra batarlar. Fakat biz genelde gün doğmadan önce uyanık olmadığımız için daha sıklıkla gün batımında görmeye alışkınız. Halbuki benzeri şekilde gün doğumu sırasında görmek de mümkündür.

Hazırlayanlar: Ögetay Kayalı & Zafer Emecan

Hep Daha Fazla Okumak Gerek

Batman Merkür Geçişi Gözlemi

Kozmik Anafor

Karasal (Terrestrial) Gezegenler Ve Yapıları

Zafer Emecan

Güneş Sistemi’nin Coğrafyası: MERKÜR

Yavuz Tüğen

Venüs’te Fosfin Keşfi ve Yaşam İhtimali

Burcu Ergül

Merkür’de Farklı Bir Gün

Ögetay Kayalı

Dünya’nın Kızgın Kardeşi: Venüs

Zafer Emecan