Plüton’un Eşi: Charon

Plüton’un hepimizi hayran bırakan fotoğraflarıyla birlikte, New Horizons (Yeni Ufuklar) uzay aracı Plüton’un en büyük uydusu Charon’ın da göz alıcı net fotoğraflarını göndermişti.

Üstteki fotoğraf, Charon’ın yüzeyinin büyük kayalıklar ve uçurumlar gibi çok farklı türde arazi yapılarıyla birlikte, uydunun kuzey kutup bölgesindeki ”Mordor” diye isimlendirilmiş olan karanlık alanı da gösteriyor.

Ek Bilgi: Charon = Kharon ismini antik Yunan mitolojisinden alır. Ölmüş kişilerin ruhlarının ölüler ülkesine gitmek için geçmesi gereken Acheron ırmağında kayıkçılık yapar. Eğer kişinin ruhu Kharon’a para vermezse, asla kayığa binip karşıya geçemez. Bu nedenle antik Yunan’da ölüler gömülürken ağzına bir sikke yerleştirilir. “Haron” şeklinde okuyabilirsiniz

Pluton-Charon_Sistemi
Pluton ve Charon’ın birbirlerinin çevresinde dönüşü. Her iki gökcismi de kütleçekim kilidi altındadır ve ortak kütleçekim merkezi etrafından dönerken birbirlerine aynı yüzleri dönüktür. Daha detaylı bilgi için “plüton’la baş başa” isimli yazımızı okuyabilirsiniz.

Charon 22 Haziran 1978‘de astronom James Christy tarafından keşfedilmiş ve onun tarafından isimlendirilmiş Plüton’un en büyük uydusu olmakla birlikte, -Plüton’a kıyasla- çok da küçük olmayışından dolayı, Plüton ile birlikte bir çift gezegen sistemi olarak niteleniyor.

Charon, yaklaşık 1.200 km’lik çapı ve Plüton’un yaklaşık onda birlik (%12) kütlesi ile, cüce de olsa bir gezegenin kütlesine göre oldukça büyük bir uydudur. Her iki gökcismi, birbirlerine kütle çekim kilidi nedeniyle hep aynı yüzlerini gösterirler ve ortak bir kütle çekim merkezi etrafında 6.387 Dünya gününde bir tur atarlar.

Charon
Charon’un, Yeni Ufuklar uzay aracı tarafından alınan bir başka fotoğrafı (NASA-JPL).

Çift gezegen sistemlerinin, kendi boyutlarına oranla görece büyük uydular barındıran ikili sistemler olduğunu da hatırlatalım. Plüton-Charon’un dışında çift gezegen sistemlerine Dünya-Ay ikilisi de bazı gökbilimciler tarafından örnek gösteriliyor. Ancak, Dünya ile Ay arasındaki kütle farkının çok büyük olması yüzünden, bu görüş bilim insanları tarafından genel anlamda kabul görmüyor.

Plüton-Charon çift gezegen sistemi, nadir görülen çift gezegen sistemlerinin en belirgini olmasıyla dikkate değerdir. Charon ve Plüton arasındaki mesafenin Güneş Sistemi’ndeki tüm gezegen-uydu sistemlerindeki mesafelere göre çok daha yakın olması, astronomlar tarafından ”yoğun” bir ikili sistem olarak da değerlendirilmesine neden oluyor.

Charon
Charon’un yüzeyinin ve buzlu yüzeyindeki kraterlerin -tıklayıp büyütebileceğiniz- bu detaylı görüntüsü, yine Yeni Ufuklar uzay aracı tarafından alınmıştı (NASA-JPL)

Charon, aynı zamanda Neptün Ötesi Gökcismi (NÖC) olarak da nitelenir. Güneş Sistemi’nde ortalama yörüngesi Neptün’ün ortalama yörüngesinden büyük olan bütün gökcisimleri NÖC olarak sayılmaktadır.

Charon, Plüton’un diğer uyduları olan Nix ve Hydra‘nın 2005 yılındaki keşfinden sonra Pluto I olarak da isimlendirilmektedir.

Kemal Cihat Toprakçı

image_printPDF Kaydet & Yazdır

Yazar: Kemal Cihat Toprakçı

Akdeniz Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı öğrencisidir. Karaman doğumlu olup, astronomiye küçük yaşlardan beri ilgi duyan yazarın bugüne kadar Türkiye'nin pek çok bilim-astronomi portalında yazı ve makaleleri yayınlanmıştır. Ayrıca yazarın, Shumen Üniversitesi'nde görev yapan Dr. Sunay Ibryamov tarafından çevirisi yapılarak Bulgaristan astronomi gazetesine kazandırılmış bir yazısı da bulunmaktadır. Kozmik Anafor'dan ayrılmış, şu an www.rasyonalist.org sitesinde yazarlık yapmaktadır.

Keşfet!

Güneş Işığı: Milyon Yıllık Bir Yol Hikayesi

Hepimizin bildiği üzere yıldızımız Güneş, yılmadan yorulmadan enerji üreten devasa bir gaz topudur. Yıldızımızın çekirdeğinde …