M82’de Süpernova Patlaması

Okuma Süresi: 2 Dakika...
image_pdfimage_print

2014 yılının Ocak ayında; çok yakınımızda yer alan, sadece 12 milyon ışık yılı uzakta bulunan M82 (Messier 82) gökadasında bir süpernova patlaması gerçekleşti.

Patlama, zaten aşırı yıldız üretimiyle dikkat çekici olan galaksiyi, birdenbire popülerleştirmeyi başardı. Ancak bu süpernova, ömrünün sonuna gelmiş dev bir yıldız tarafından gerçekleştirilmedi. Tip 1a olarak bilinen başka ve çok önemli bir süpernova türüne ait:

1a Tipi Süpernovaları, bizim bildiğimiz dev kütleli yıldızların patlaması sonucu oluşan süpernovalardan ayıran en önemli özellikleri patlama sonucu oluşan parlaklıklarının hemen hepsinde aynı derecede olmasıdır.

1a Tipi Süpernovalar genellikle ikili yıldız sistemlerinde görülürler ve bu sistem içerisinde bir standart yıldız ile hemen hemen bizim dünyamız boyutlarındaki bir Beyaz Cüce yer almaktadır. Daha büyük kütleye sahip olan normal yıldızdan Beyaz Cüceye sürekli bir madde aktarımı gerçekleşir. Bu madde aktarımı sonucunda Beyaz Cüce gittikçe büyür ve sıkışarak aşırı derecede ısınmaya başlar. Kütlesi 1,3 Güneş kütlesine kadar ulaşan Beyaz Cüce, sonunda kendi kütleçekimine yenik düşer ve korkunç boyutlarda bir patlama oluşturarak tüm malzemesine uzaya saçar.

Messier 82 galaksisinde gerçekleşen süpernova patlamasının öncesi ve sonrasında alınmış görüntü. Aşağıdaki fotoğraf ise, gelaksinin Hubble Uzay Teleskobu tarafından alınmış genel fotoğrafıdır.

 

Öyle ki, bu süpernova patlaması sonucunda bizim bildiğimiz finallerin aksine geriye ne bir karadelik ne de bir nötron yıldızı kalır. Patlama o kadar muazzam boyutlarda gerçekleşir ki ışıkları evrenin en ücra noktalarından bile Dünya’ya rahatlıkla ulaşabilir.

Bu noktada bilim insanlarının en çok işine yarayan husus, hemen tüm 1a tipi Süpernovaların patladıkları sırada devamlı aynı parlaklık gücüne sahip olmalarıdır. Bu sebeple de vazgeçilmez nitelikte bir standart ışık kaynağı olarak uzaklık belirleme hususunda insanlığın en önemli yardımcılarından biri olmakta ve olmaya da devam etmektedirler.

Görselde üst tarafta, patlamadan hemen önce ve sonra alınmış M82’ye ait görüntüleri görüyorsunuz. Alttaki görsel ise, Chandra, Spitzer ve Hubble teleskoplarından elde edilen görüntülerin birleşimiyle oluşturulmuş, galaksinin detaylarını ortaya koyan “patlama öncesine ait” bir fotoğraf.

Zafer Emecan

Biraz daha fazla okumalısınız...
En Detaylı Andromeda Görüntüsü Andromeda (Zincirli Prenses) bize, yani Samanyolu’na en yakın spiral galaksi; komşumuz. Aşağıda izleyeceğiniz video ve paylaşacağımız link, NASA’nın H...
Kalem Nebulası ve Vela Atarcası (NGC 2736) Güney yarımkürede bulunan Yelken (Vela) takımyıldızındaki bu bulutsuyu 1835 yılında John Herschel keşfetmişti. Bulutsunun (NGC 2736), Vela süpernova ...
Anten Galaksisi Hayır, bu gördüğünüz tek bir gökada değil. Evrende sıkça görülen "çarpışan gökadalar"a bir örnek. Tam uzaklığını henüz hesaplayamamış olsak da, bizde...
Bir Ateş Halkası: SN 1987A Süpernovası İçinde yer aldığımız gökadamız Samanyolu’nun en büyük uydusu Büyük Macellan Bulutu'ndan (LMC), 1987 yılında gezegenimize ulaşan bir süpernova ışıması,...

Yazar: Zafer Emecan

Bir astronomi işçisi. Kozmik Anafor'un kurucusu, her şeyi ve hiçbir şeyi. İçinden atamadığı gökbilim sevgisini kaleme, klavyeye, araştırmalara dökmeye çalışan, haddini bilen, ama bazen aşan bir amatör astronom.

Keşfet!

Samanyolu’nun Merkezi Ve Merkezdeki Karadelik

Bizim Güneş Sistemimizin de içerisinde yer aldığı Samanyolu Gökası’nın merkezi (çekirdeği), gökadanın geriye kalan tüm …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.