Blue Stragger’lar (Mavi Başıboşlar)

Omega Centauri Kümesi. Telif: NASA/ESA - Hubble
Okuma Süresi: 2 Dakika...
image_pdfimage_print

Küresel kümelerdeki mavi renkli; sıcak ve genç yıldızlar nereden geliyorlar? Normal şartlarda orada olmaları neredeyse imkansız olmalıydı oysa!

Küresel yıldız kümeleri, çok dar bir alanda bir araya toplanmış yüzbinlerce yıldızdan oluşurlar. Büyük gökadalar tarafından yutulmuş cüce gökadaların çekirdekleri olduğu düşünülen bu küresel kümeler, doğal olarak yaşları 10-13 milyar yıl arasında değişen son derece yaşlı yıldızlardan meydana geliyor.

Hemen tümü görece soğuk kırmızı devler, Güneş benzeri yıldızlar, uzun ömürlü turuncu ve kırmızı cüce yıldızların sarımsı / kırmızımsı ışığını yayan bu yıldızların arasında, aslında orada olmamaları gereken, milyar yıllar önce ölmüş olması gereken “çok kısa ömürlü” parlak mavi ışıltılı yıldızların bulunması ise beklenmedik bir durum.

Blue Stragger
Omega Centauri küresel yıldız kümesinin Hubble tarafından alınmış yakın plan fotoğrafı. Fotoğrafta, yüzbinlerce yaşlı yıldızın arasında parıldayan genç yıldızlar mavimsi ışıltıları ile hemen göze çarpıyor.

 

Bu yıldızlara Blue Stragger (Mavi Başıboşlar) ismi veriliyor. Bir yıldızın bu şekilde mavimsi/beyaz ışık yayabilmesi için sadece birkaç milyon yaşında, büyük kütleli genç yıldızlar olması gerekiyor. Oysa bu kümelerin yeni yıldız oluşturabilecek gaz bulutları yok. O halde parlak yıldızlar nereden geliyor?

Bunun cevabı sanıldığından daha basit. Çok dar bir alana sıkışmış küresel küme yıldızları, nadiren de olsa birbirleriyle çarpışabiliyorlar. İki yıldız uygun açıyla çarpıştığında ise birleşerek daha büyük kütleli ve parlak yeni bir yıldız oluşturuyorlar. Özetle bu genç parlak yıldızlar, ihtiyar delikanlıların birleşerek meydana getirdiği yeni bir yıldız neslinin göstergesi.

Bu genç yıldızların varlığını açıklamak için başka görüşler de mevcut. Örneğin, Blue Stragger’ların küresel kümelerin yakınlarındaki gaz bulutlarında oluşup, daha sonra kümenin çekim gücüne kapılarak kümeye dahil oldukları gibi. Kümelerde gözlenen mavi yıldız sayısının “çarpışma” ile oluşabilecek olan sayıdan biraz daha fazla olması, mavi yıldızların en azından bir kısmının böyle bir yöntemle geldiği düşüncesini destekliyor.

Zafer Emecan

Biraz daha fazla okumalısınız...
Kahverengi Cüce Nedir, Nasıl Bir Şeydir? Yeterli kütleye sahip (örneğin güneş'in yüzde 1 ila 7'si) bir "gök cismi", ömrünün başlangıcında, yani henüz oluşma ve "sıkışma" aşamasında ciddi bir ...
Türlerine Göre Yıldız Miktarı Hazırladığımız aşağıda görebileceğiniz infografikte, her bir adet O-B sınıfı dev yıldıza karşı, kaç tane diğer türlerden yıldız bulunduğunu görebilirs...
Aldebaran Hıristiyan mitolojisindeki başmelek Michael'in (Mikail) adıyla da anılan Aldebaran, (α Tau, α Tauri, Alpha Tauri) Boğa takımyıldızında dünyadan 65 ışı...
Yıldız Astrofiziği 5: Tayf Türleri Yıldızları incelerken her birinin kendine ait olan parmak izlerine bakarız. Bu parmak izi yıldızlarda tayftır. Her ne kadar hepsi kendine özgü olsa da...

Yazar: Zafer Emecan

Bir astronomi işçisi. Kozmik Anafor'un kurucusu, her şeyi ve hiçbir şeyi. İçinden atamadığı gökbilim sevgisini kaleme, klavyeye, araştırmalara dökmeye çalışan, haddini bilen, ama bazen aşan bir amatör astronom.

Keşfet!

Video: Ay; Garip Bir Nesne

Kozmik Anafor ve Hypatia Bilim işbirliği içinde hazırladığımız Youtube videomuzda, çok merak edilen bir konuyu …