Dünya’nın Dönüş Hızı Nasıl Hesaplanır?

Yaklaşık Okuma Süresi: 3 Dakika...

Hissetmesek de, Dünya sandığımızdan çok daha büyük bir hızla dönüyor. Bu dönüş hızını basit yöntemler izleyerek hesaplamak mümkün.

Bizler, bu tarz soruların ortaokul ve lise öğrencilerine verilmesi gereken, analitik düşünmeyi geliştirici sorulardan olduğu kanaatindeyiz.

Dünya’nın dönüş hızını bulmak oldukça basittir. İhtiyacımız olan şey Dünya’nın çevresinin uzunluğu ve bu uzunluğu ne kadar sürede döndüğüdür. Neyse ki elimizde ne kadar sürede döndüğü bilgisi var, 1 günde dönüyor.

1 günü her ne kadar 24 saat olarak tanımlasak da, bu Güneş’i referans alarak yaptığımız bir kabuldür. Gezegenimizin kendi etrafındaki dönüş süresi aslında tam olarak 23 saat 56 dakika 4.1 saniyedir.

24 saatten az olmasının sebebi, kendi etrafında dönerken, aynı zamanda Güneş etrafında da dolanmasından kaynaklanır. Kendi etrafındaki bir turunu tamamladığında yörüngede biraz ilerlemiştir, dolayısıyla Güneş’i tam olarak karşısına alamaz ve biraz daha dönmesi gerekir. İşte ilave 4 dakika buradan gelir.

Dünya
1. Görsel başlangıç noktasıdır 2. Görsel ise Dünya kendi ekseni etrafında bir tam tur attığındaki konumdur. Buraya gelene kadar yörüngede ilerlediği için Güneş’i aynı şekilde görmez. 3. Konuma gelip Güneş’i görebilmesi için ilave 4 dakika daha dönmesi gerekir.

 

Elimizde zaman bilgisi var. Geriye bulmamız gereken bir tek yol bilgisi kaldı. Bunu da çemberden yola çıkarak bulabiliriz. Gezegenimiz küresel bir yapıya sahip olduğundan ekvatorun ne kadar uzunluğa sahip olduğunu kolaylıkla bulabiliriz. Çemberin çevresi 2πr olduğuna göre burada bilmemiz gereken bir şey daha karşımıza çıkıyor, o da Dünya’nın yarıçapı bilgisi. Aslında bunu bulmak da oldukça kolay, nasıl bulunduğunu merak ediyorsanız şu yazımızı okuyabilirsiniz.

Sonuç olarak elimizdeki bilgileri toparlayıp artık Dünya’nın dönüş hızını bulabiliriz.

X = V.t ise V = X/t’dir. (X=yol, V=hız, t=zaman)

23 saat 56 dakikayı saat cinsinden ifade etmek istersek, 56 dakikanın kaç saat ettiğini bulup 23 saate ekleyebiliriz. Yani 23+56/60 = 23.93 saattir. Dünya’nın ekvator yarıçapı 6371 kilometre olduğuna göre,

V = (2*π*6371 km) / 23.93 saat

V(hız) = 1673 km/saat bulunur. Bir başka deyişle saniyede 465 metre.

Aslında bir patencinin kendi çevresindeki dönüş hızından çok daha hızlı biçimde Dünya ile birlikte dönüyorsunuz…

 

Muazzam bir hız. Dünya bu hızla dönerken aynı zamanda biz de bu hızla dönüyoruz. Ne kadar hızlı olduğuna bir bakış açısı katmak için şöyle söyleyebiliriz: Bu hız F-16 savaş uçaklarının en yüksek hızına oldukça yakın ve ses hızından tam 1.36 kat daha fazla.

İleri Okuma

Ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe çizgisel hız azalır. Dolayısıyla bu hesaplamayı kosinüs fonksiyonu cinsinden ifade edebiliriz. Cos(0)=1 iken ekvatordaki, Cos(90)=0 iken kutuplardaki hızı ifade eder. Genel formüle dökecek olursak,

Vekv.Cos(enlem)=Venlem

Öyleyse 45 derece enleminde çizgisel hız,

1673.Cos(45)=1183 km/saat olarak bulunur.

Ögetay Kayalı

Daha fazla okumalısınız

Yazar: Ögetay Kayalı

Ege Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri öğrencisi. Çoğunlukla yıldız astrofiziği ile fizik ve matematiğin gündelik yaşantıdaki rolü üzerine yazıyor. Alanı dışında amatör olarak fotoğrafçılık, resim, programlama, mekanik, elektronik ve biyokimya ile ilgileniyor. Kozmik Anafor'dan ayrılmış, şu an www.rasyonalist.org sitesinde yazarlık yapmaktadır.

Keşfet!

Süper Akışkan Uzay-Zaman

Uzay ve zamanı bir akışkan olarak kabul etmek, kuantum mekaniği ve göreliliği bağdaştırmamıza yardımcı olabilir. …

8 Yorum

  1. Saatte 1670 km hızla dönen bir kürenin üzerinde yaşıyorsak biz bu hızı neden ve nasıl hissetmeden yaşayabiliyoruz.

  2. Ögetay Kayalı

    Cevabı oldukça basit. Hissettiğimiz şey hız değil ivmedir (eylemsizliği hatırlayın). Otobüs sabit bir hızla giderken gözleriniz kapalı olduğunda, gitmesiyle durması arasındaki farkı ayırt edemezsiniz. Ancak hızlanma veya yavaşlama durumunda hissedebilirsiniz bu da ivmedir, hız değil.

    • Dünya üzerindeyken dediğiniz gibi…peki ayagımızı dünyadan kestiğimiz zaman dünyanın dönüş hızını nasıl algılarız…bunun için belli bir yüksekliğe çıkmamız mı gerekiyor?..öyle ise,yeryüzünden ne kadar uazklaşmamız gerekiyor?…Daha somut olarak,örneğin uluslararası uzay istasyonundan dünyaya baktıgımızda bu hareketi nasıl algılarız…yada algılar mıyız?..Nasa tv de canlı yayında bir dönüş izleniyor,bu dönüş dünyanın hareketinden mi,yoksa uzay istasyonun harekettinden mi kaynaklanıyor?…gerek uzay istasyonu gerekse diger uydular dünyayla beraber mi ve aynı hızda mı hareket ediyorlar?…eger uzay araçları dünyanın çekim kuvvetinden etkileniyorsa ,bu kuvvetten kurtulmaları için belli bir mesafeye kadar uzaklaşmaları mı gerekiyor?..olaki böyle bir mesafe var ise bu mesafeden dünyanın dönüş hız nasıl algılanır?…son olarak Ögetay bey,verdiğiniz otobüs örnegini ele alırsak,otobüsün ivmesini hızlanma ve yavaşlama dışında bir başka şeklide daha hissederiz…otobüsten atlayarak!…otobüsün içinde havaya zıplayıp tekrar otobuse bastığımızda ivmeyi hissedemeyiz ama kendimizi otobusün dışına attığımızda durum degişecektir…işte bu durumun uzay koşullarında karşılığı var mıdır…teşekkür eder iyi çalışmalar ve başarılar dilerim…

  3. Dünyanın parçası olduğun için hissetmezsin bu hızı

  4. Dünya otobüs veya uçak gibi düz gitmiyor otobüs viraja 100 km hızla girsin de ozaman g kuvettini anlarsınız 1670 km hızla dönüyorsunuz saniyede 465 metre yapar hissetmek mümkün değil

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.