Dünya Güneş Sistemi Merkür Tüm Yazılar

Atmosfer Sahibi Olmanın Şartları: Merkür, Dünya Ve Titan

150696_213508672128953_1439349819_n
Facebooktwittergoogle_plusredditlinkedintumblrmail

Bir gezegenin atmosfer sahibi olabilmesi, onu koruyabilecek büyüklükte bir kütlenin yanında, Güneş’e olan uzaklığı, yani Güneş’ten aldığı enerji ile de ilgilidir.

Dünyamız atmosferini, ortalama 150 milyon km uzakta olduğu Güneş’in rüzgarlarından koruyabilmek için oldukça büyük bir kütleye* ve buna ek olarak bir manyetik alana sahiptir. Güneş rüzgarları, Dünya’dan bildiğiniz rüzgarlar gibi değildir. Yoğunluğu düşük de olsa elektrik yüklü atomik parçacıklardan oluşur. Bu parçacıklar büyük bir hızla yol alırlar ve bu hızlarını (momentum) çaptıkları nesnelere iletirler. Eğer bu nesne, bir gezegenin atmosferindeki molekül ise, o molekül Güneş rüzgarının yol aldığı doğrultuda hızlanarak gezegenin kütleçekiminden kurtulup uzay boşluğuna savrulur.

Merkür ise hem Güneş’e fazlasıyla yakın (57 milyon km), hem de görece küçük bir kütleye sahip olduğu için o mesafeden maruz kaldığı güçlü Güneş ışınları bir atmosfere sahip olmasına izin vermez. Çünkü, fazlasıyla ısınan gaz molekülleri rahatlıkla Merkür’ün kütleçekimini yenecek enerjiye ve hıza sahip olarak, Güneş rüzgarlarının da etkisiyle uzay boşluğuna savrulur.

4548bg

Merkür’ün kendisini koruyacak bir atmosferi yoktur. Bu nedenle yüzeyi milyarlarca yıl boyunca meteor çarpışmalarına maruz kalmış ve onbinlerce kraterle kaplanmıştır.

 

Eğer Merkür ile Dünya’nın yerini değiştirebilseydik, Dünyamız da atmosferini koruyamaz, Merkür gibi çıplak bir gezegen haline dönüşürdü. Çok sevdiğimiz manyetik alanımız bile o kadar yakın mesafeden Güneş rüzgarlarının atmosferimizi “süpürmesini” engelleyemezdi.

Satürn‘ün uydusu Titan ise, Merkür ile hemen hemen aynı büyüklüğe (fakat daha düşük kütleye) sahiptir ve onun da bir manyetik alanı yoktur. Buna rağmen Güneş’e o kadar uzak (1.5 milyar km) ve soğuktur ki, atmosferindeki gazlar Titan’ın kütleçekimini yenecek enerjiye ulaşacak kadar ısınamaz. Ayrıca Titan, Satürn gibi sağlam bir dosta sahiptir. Satürn’ün devasa manyetik alanı, yörünge döneminin %90’ından fazlası boyunca Titan’ı Güneş rüzgarlarına karşı korur.

632960main_Titan-PIA08391

Cassini uzay aracının gözünden, Satürn’ün ve Güneş Sistemi’nin atmosfer sahibi tek uydusu olan Titan.

 

Bu nedenle Titan’ın Dünya’dan bile kalın ve yoğun bir atmosferi vardır. Ama, eğer Titan’ı Dünya’nın bulunduğu yere koyabilseydik, atmosferini Güneş’in etkisinden koruyamayacak ve çıplak bir gezegene dönüşecekti. Satürn’ün koruması bile bunu engellemeye yetmeyecekti, çünkü Titan’ın kütlesi Dünya’nın bulunduğu bölgedeki sıcaklıkta atmosferinindeki gazların kaçıp gitmesini engelleyebilecek kadar güçlü bir kütleçekim üretemez.

(*) Tam olarak aynı şey olmasa da, kütleyi “ağırlık” olarak düşünebilirsiniz.

Zafer Emecan

 

Facebook

Hep daha fazla okumak gerekir...

Yorum

Yazar Hakkında

Zafer Emecan

Bir astronomi işçisi. Kozmik Anafor'un kurucusu, her şeyi ve hiçbir şeyi. Alakasız üniversiteler bitirmiş olmasına rağmen, içinden atamadığı gökbilim sevgisini kaleme, klavyeye, araştırmalara dökmeye çalışan, haddini bilen, ama bazen aşan amatör bir bilimci.