Çift Süper Kütleli Karadelik Sahibi Galaksiler

Birçok galaksinin bir merkez çekirdeği ve bu çekirdeğin ortasında dev kütleli bir karadelik olduğunu çoğunuz bilirsiniz. Peki ya, illa ki bir tane mi olmalı, iki, üç veya daha fazla olamaz mı?

Galaksi merkezlerinde süper kütleli karadeliklerin var olması bir kural değildir ancak, birkaç nadir örnek dışında tüm gökadaların merkezlerinde böyle süper kütleli bir karadelik bulunur. Karadeliğin çevresi ise çoğunlukla oldukça yaşlı olan yüzbinlerce yıldız tarafından çevrilidir.

Bu yaşlı yıldızların çoğu; 8-10 milyar yaşında, Güneş benzeri veya daha küçük kütleli yıldızlardır. Yani galaksilerin merkez bölgelerine yaklaştıkça yıldızların da yaş ortalaması büyür. Çünkü buralarda yeni yıldız oluşumuna neden olabilecek büyük miktarda gaz ve toz oluşumları bulunmaz. Gazlar genellikle spiral kollar ve çevresinde yoğunlaşır ve yeni yıldız oluşumları bu sarmal kollardaki nebulalar içerisinde gerçekleşir.

Süper Kütleli Karadelik
Andromeda’nın Chandra X Işını Teleskobu tarafından görüntülenen merkez bölgesi. Yapılan gözlemler gösteriyor ki, Andromeda’nın merkezinde sadece iki süper kütleli karadelik değil, merkez bölgesine bir ışık yılından daha yakında yer alan onlarca daha küçük kütleli (5-10 güneş kütlesi) karadelik bulunuyor.

 

Ancak, nasıl ki her galaksinin merkezinde dev bir karadeliğin bulunması kural değilse, her galaksinin tek bir çekirdeğe ve tek bir süper kütleli karadeliğe sahip olması da bir kural değil. Kimi galaksilerin merkez bölgesinde birbirine yakın konumda yer alan, birden fazla süper kütleli karadelik bulunabiliyor. Galaksimiz Samanyolu‘na en yakın konumda yer alan, yaklaşık 2.4 milyon ışık yılı uzaktaki spiral dev galaksi olan Andromeda (Zincirli prenses) böylesi galaksilere iyi bir örnek.

Andromeda’nın niçin ve nasıl bir çift çekirdek edindiği bilinmiyor. Yine de bilim insanları, galaksiler arasında sıklıkla görülen birleşmelerin buna neden olmuş olabileceğini düşünüyorlar. Bilindiği gibi, Andromeda ve Samanyolu gibi dev sarmal galaksilerin bu büyüklüğe erişmesi, milyarlarca yıl boyunca çevrelerinde bulunan galaksilerle birleşmesi sonucu gerçekleşebiliyor. Geçmişte Andromeda ile birleşerek onun bir parçası haline gelen galaksilerden birinin merkezindeki çekirdek kısmı, kütleçekim etkisiyle asıl çekirdeğin yakınına yerleşmiş olabilir.

Hubble Uzay Teleskobu tarafından alınan en üstteki fotoğrafta, M31 olarak da isimlendirilen Andromeda Galaksisi’nin çift çekirdeği rahatlıkla seçilebiliyor.

Zafer Emecan

http://www.skyandtelescope.com/astronomy-news/andromeda-galaxys-odd-double-core/
https://www.nasa.gov/mission_pages/hubble/science/double-nucleus.html
https://www.space.com/21545-black-hole-discovery-andromeda-galaxy.html

image_printPDF Kaydet & Yazdır

Yazar: Zafer Emecan

Bir astronomi işçisi. Kozmik Anafor'un kurucusu, her şeyi ve hiçbir şeyi. İlgisiz üniversiteler bitirmiş olmasına rağmen, içinden atamadığı gökbilim sevgisini kaleme, klavyeye, araştırmalara dökmeye çalışan, haddini bilen, ama bazen aşan bir amatör astronom.

Keşfet!

Astrofotoğrafçılarımız: Koray KULOĞLU

Başarılı ve öncü astrofotoğrafçılarımızı tanıttığımız yazı dizimize, ülkemizde henüz emekleme aşamasını geçememiş olan bu alanda; “her …