Tag Archives: karadelik

Kasım, 2018

  • 4 Kasım

    “Çıplak Tekillik”leri Görebilecek Miyiz?

    Fizikçiler “Çıplak Tekillik”leri Gözlemlemenin Bir Yolunu Buldu! Tabii, eğer varlarsa… Yalnız, buna hazır mıyız? Kara delikler tuhaftır: Ufacık bir alana sıkıştırılmış delicesine yoğun kozmik cisimlerdir. Uzay-zamanın yapısını bozar ve fizik kurallarını tekillikte işlemez hale getirirler. Neyse ki evren bizi bu tuhaflıklardan kara deliklerin olay ufkuyla koruyor. Ancak fizikçiler artık çok daha uçuk ve …

Haziran, 2018

  • 1 Haziran

    Yıldızların Ölümü 3: Nötron Yıldızı Ve Kara Delik

    Yazı dizimizin daha önceki bölümlerinde düşük kütleli yıldızların sonu olan kara cüceler ve orta kütleli yıldızların nihai kaderi olan beyaz cüceler hakkında bilgi vermiştik. Bu makalemizde ise, artık büyük kütleli olarak niteleyebileceğimiz yıldızların sonları olan Nötron Yıldızı ve Kara delik konusunu ele almaya çalışacağız. Cüce olarak nitelenemeyecek, Güneş’e yakın ve …

Mart, 2018

  • 2 Mart

    Samanyolu Galaksisi: “Gerçek Vatanımız”

    Şehir ışıklarından uzakta Ay’ın olmadığı açık bir gecede, gökyüzünü bir baştan öbür başa kuşatan puslu, parlak bir şerit görülür. Bugün, bu puslu şeridin Güneş’in de içinde bulunduğu 400 milyar kadar yıldız içeren, disk şeklinde bir gökada; yani Samanyolu olduğunu biliyoruz. Bir teleskop ile Samanyolu’nu inceleyen ilk astronom Galileo, Samanyolu’nun sayısız yıldızlardan ibaret olduğunu …

Şubat, 2018

  • 19 Şubat

    Kara Delikler Etraflarındaki Her Şeyi Yutar Mı?

    Popüler bilim zaman zaman bize öyle şeyler aşılıyor ki, kendi ile ters düşerek bilimsellikten uzak belirli kalıpları ezberlerimize yerleştiriyor. Bunlardan birisi ise hepimizin çok merak ettiği kara delikler ve onların çekim kuvveti konusunda. “Karadelikten ışık bile kaçamaz, her şeyi içine çeker” cümlesi öyle bir algılanıyor ki, kara delikler bebek bezi …

  • 4 Şubat

    Messier 87 (M87) Galaksisi

    Üstte fotoğrafını gördüğünüz Messier 87 (M87), bizden 52-53 milyon ışık yılı uzakta yer alan dev boyutlu bir eliptik galaksidir. Adından da anlaşılacağı üzere, ünlü astronom Charles Messier tarafından 1781 yılında keşfedilmiştir. Bir çoğunuz, çok daha görkemli göründüğü için sarmal kollara sahip ışıltılı galaksi fotoğraflarına bakmaktan, tüm galaksileri sarmal yapıya sahip …

Ocak, 2018

  • 8 Ocak

    Samanyolu’nda Kaç Tane Kara Delik Var?

    Çoğumuz, galaksimiz Samanyolu’nun merkezdeki dev kütleli kara delik haricinde çok büyük sayıda kara deliğe ev sahipliği yaptığını bilmeyiz. Oysa şu bir gerçek ki; kara delikler de tıpkı yıldız ve gezegenler gibi Samanyolu içine dağılmış, olağan yürüngelerinde dolanan sıradan gökcisimleridir. Bir yıldızın kara deliğe dönüşebilmesi için oldukça büyük bir kütleye sahip …

Aralık, 2017

  • 31 Aralık

    Süper Kütleli Kara Delikler Ve Parçalanma

    Interstellar filmine konu olup ünlenen kara delikler akıllarımızdaki mevcut düşünceleri biraz sarsmış gibi görünüyor. Esasında fizikçiler için konu hala aynı durumda. Lakin popüler bilimde bazı düşünceler akıllarda öyle bir yer ediyor ki, bunlar net doğrularmış gibi ezberlerimize giriyor. Bunlardan birisi de “kara deliklere yaklaşma durumunda parçalanır mıyız?” sorusu. Filmi izlemeyenler …

  • 5 Aralık

    Çift Süper Kütleli Karadelik Sahibi Galaksiler

    Birçok galaksinin bir merkez çekirdeği ve bu çekirdeğin ortasında dev kütleli bir karadelik olduğunu çoğunuz bilirsiniz. Peki ya, illa ki bir tane mi olmalı, iki, üç veya daha fazla olamaz mı? Galaksi merkezlerinde süper kütleli karadeliklerin var olması bir kural değildir ancak, birkaç nadir örnek dışında tüm gökadaların merkezlerinde böyle süper …

Kasım, 2017

  • 6 Kasım

    NuSTAR, Karadelik Püskürmesinin Gizemini Araştırıyor.

    Kara delikler yırtıcı yiyiciler olduğu için ünlüdür, ancak onlara düşen her şeyi yemezler. Maddenin küçük bir kısmı, plazma denilen, çevrelerine çok zarar verebilecek güçlü sıcak gaz jetlerinde geri çekilir. Yol boyunca bu plazma,bir şekilde, kara deliğin dönüş ekseni boyunca iki parlak sütun oluşturarak ışığı güçlü bir şekilde yayacak kadar enerji …

Nisan, 2017

  • 22 Nisan

    Süper Kütleli Karadelik Sayısı, Sandığımızdan Daha Fazla Olabilir!

    Yeni bir keşif, görülebilir evrende bulunan süper kütleli karadelik sayısını ikiye katlamış gözüküyor. Süper kütleli kara deliklerin geleneksel olarak Samanyolu gibi büyük galaksilerin merkezlerinde yer aldığı düşünülüyordu fakat, yeni yapılan araştırma ayrıca bu tür süper kütleli karadeliklerin bütün cüce galaksilerin merkezlerinde de yer alabileceğini de öneriyor. Aslında tüm hikaye, aşırı kompakt cüce galaksinin …

Şubat, 2017

  • 15 Şubat

    Büyük Patlama Kaynaklı Çekim Dalgalarını Tespit Etmek Mümkün Mü?

    Einstein haklıydı. Kütle çekim kuvvetindeki değişimler gerçekten de uzay-zaman boyunca dalga olarak yayılıyor. LIGO, 36 ve 29 Güneş kütleli iki kara deliğin birleşmesi sonucu oluşan bu türden dalgaları tespit etti. Toplamları 65 Güneş kütlesi eden bu cisimlerin birleşmesinde geriye kalansa 62 Güneş kütlesiydi. Peki geri kalan üç Güneş kütlesine ne …

Ocak, 2017

  • 28 Ocak

    Bir Süpernova Patlaması Nasıl Oluşur?

    Süpernova patlamaları, evrendeki en görkemli yokoluş biçimidir. Aynı zamanda bu yokoluş, yaşam oluşturacak elementlerin uzaya saçılmasını sağladığından, varoluşu da tetikler! Herşey, O-B tayf türünden dev kütleli bir yıldızın yakıtını tüketerek kırmızı dev aşamasına girmesiyle başlar. O-B tipi yıldızlar, oldukça nadirdirler ve sayıca tüm yıldızların %0.1’inden azdırlar. Kırmızı dev evresine girmiş yıldızın çekirdeğinde hidrojen, …

  • 13 Ocak

    Kara Deliksiz Galaksi: NGC 1300

    Muazzam bir çubuklu sarmal gökada olan NGC 1300, bizden yaklaşık 70 milyon ışık yılı (21 megaparsek) uzaklıkta yer alıyor. Yaklaşık 110 bin ışık yılını aşan genişliği ve 500 milyarın üzerindeki yıldız sayısı ile, gökadamız Samanyolu’nu gölgede bırakan dev boyutlardaki bu galaksinin dikkat çekici bir özelliği; merkezinde süper kütleli bir kara …

Aralık, 2016

  • 23 Aralık

    Samanyolu’nun Dev Karadeliğinden Kaçabilen G2 Objesi

    Galaksimizin merkezi Sagitarrius A olarak adlandırılan, oldukça yoğun ve sıkışık bir radyo dalgası kaynağıdır. Bölgedeki yıldızların hareketlerini ve başka galaksilerin merkezlerini gözlemlememizin yanı sıra, teorilerimiz ile de bu kaynağın bir süper-kütleli kara delik olduğundan emin sayılırız. Kendisine kısaca SgrA dediğimiz bu bölge için detaylı yazımızı buradan okuyabilirsiniz. Bugün sizlere bu 4 milyon …

  • 20 Aralık

    Blazar mı, Kuazar mı, Yoksa “Radyo Galaksi” mi?

    Carl Sagan’ın meşhur CONTACT isimli romanının derinliklerinde, baş karakter Eleanor Arroway’e evrende küçük bir gezinti yaptıran uzaylı varlık; CYGNUS A’nın “kendi galaksilerini oluşturma projesi” olduğunu söyler. Eleanor Arroway: Yani 600 milyon yıldır bu galaksiyi oluşturuyorsunuz demek? Uzaylı Kardeşimiz: Sizin RADYO ASTRONOMİ ile keşfettiğiniz şey sadece bizim fizibilite testlerimizdi. Şu an daha …

Kasım, 2016

  • 25 Kasım

    Aşırı Aktif Bir Galaksi: Centaurus A

    Centaurus A (NGC 5128), bildiğimiz en aktif gökadalardan biri. Bize 11 ya da 15 milyon ışık yılı uzakta yer alan bu galaksi çok hızlı ve yoğun yıldız oluşumununun yanısıra, radyo dalga boyunda da aşırı güçlü bir biçimde ışıma yapıyor. Gaz ve toz bakımından da çok zengin olan gökadanın erkezindeki dev …

Ekim, 2016

  • 29 Ekim

    Süpernova Adayımız Betelgeuse (İkizlerevi)

    Yaklaşık 600-700 ışık yılı uzaklığı ile, bize en yakın dev yıldızlardan biri olan Betelgeuse, ömrünün sonuna gelerek kırmızı dev evresine ulaşmış bir yıldızdır. Geceleri, büyük şehirlerde bile gökyüzünde rahatça görülebilen Betelgeuse, Güneş’in 1.000 katına ulaşan çapıyla, gerçekten muazzam bir büyüklüğe sahip. Yıldızın kütlesi, bizim güneşimizden yaklaşık 15 kat daha fazla. …

  • 12 Ekim

    Holografik Evren Kavramı Bize Ne Söylüyor?

    Yaşadığımız evrenin aslında bir hologram olduğu söylemi son yıllarda fizik ile ilgili ortaya çıkan en büyük yanlış anlamalardan birine sebep olmakta. Bu yazıda konuda geçen kavramları ele alacağız, fizikçiler aslında ne demek istiyor onu açıklayacağız. Hayır evrenimiz hologram değil. Bu sözcük evrenin olması gerektiği düşünülen bazı özelliklerini tanımlamak için kullan …

Mayıs, 2016

  • 26 Mayıs

    Kara Delik Yapmak: Schwarzschild Yarıçapı

    Eğer bir kütleyi, yüzeyindeki kaçış hızı ışık hızına eşit olacak şekilde bir küreye sıkıştırmak istersek, bu kürenin yarıçapını “Schwarzschild Yarıçapı” olarak tanımlarız. Elbette ki bu tanım bir yerlerden hatırlıyoruz, kara delikler. Eğer ki bir kütleyi, Schwarzschild Yarıçapı’ndan daha küçük bir alana sıkıştırırsanız bir kara delik elde etmiş olursunuz. Bunu esasında teorik …