Tag Archives: einstein

Mart, 2018

  • 9 Mart

    Einstein’ın Görelilik Kuramı (İzafiyet)

    Görelilik kuramını anlamak için öncelikle göreliliğin ne olduğunun bilinmesi gerekir. Kısaca görelilik, var olabilmek ya da belirlenebilmek için, bağıntı yolu ile başka bir şeye bağlı olma durumudur. Gelin bir de bu kuramı ortaya atan 20. Yüzyılın en dahi bilim adamı Albert Einstein’in tanımına bakalım: “Elinizi bir dakikalığına kızgın bir sobaya …

Ocak, 2018

  • 16 Ocak

    Merkür’ün Açıklanamayan Yörüngesi

    Başlığa baktığınız zaman yazının içeriği hakkında bir fikir edinemeyenleriniz mutlaka olmuştur. Konuya giriş yapmadan önce iki yörüngesel gökbilim terimini açıklamak istiyoruz: Keplerin birinci yasasına göre Güneş Sistemi içerisinde bulunan tüm gezegenler, odaklarından birinde Güneş’in bulunduğu eliptik yörüngelerde dolanırlar. Bu dolanımı esnasında Güneş’e en yakın olduğu yörünge konumu “günberi noktası”, en …

Aralık, 2017

  • 21 Aralık

    Düşünce Deneyi Nedir?

    Gerçekte yapamayacak olsak da bazı bilimsel hipotezlerin ve teorilerin ortaya koyacağı sonuçlar dolayısıyla olması gereken olayları canlandırma sürecine tasarımsal deneyler veya düşünce deneyleri denir.  Bu deneylerin ana amacı, ele aldığımız bir sorunun olası sonuçlarını kefşetmektir. Antik Yunan’a kadar uzanan bu fikir yürütme tarzının modern bilimdeki ilk önemli gösterimini ise Galileo, düşen objeler kütleleri …

Kasım, 2017

  • 23 Kasım

    Kütle Çekim Neden Diğer Kuvvetlerden Daha Zayıf?

    Sizlerin de yakından bildiği gibi evrene dört temel kuvvet hükmeder. Evrende bildiğim her şey, bu dört temel kuvvetin etkileşimiyle meydana gelir, buna kütle çekim de dahil… Bunlar; elektromanyetik kuvvet ki bunun taşıyıcı parçacığı fotonlardır, güçlü nükleer kuvvet ki bunun da çok aşikar olduğu gibi taşıyıcı parçacığı gluonlardır. Adından da anlaşılabileceği …

Mart, 2017

  • 5 Mart

    Geleceğin İtki Sistemleri 8 – Solucan Delikleri

    Bu yazımızda günümüzde tamamen matematiksel konseptler olan, fiziki olarak çeşitli durumlarda mümkün olabilen ancak doğada rastgele bulunma ihtimalleri pek bulunmayan “solucan delikleri”nden bahsedeceğiz. Büyük ve geçilebilir solucan deliklerini evrenin derinliklerinde bulmayı beklemiyoruz. Doğal yollar ile stabil bir şekilde açık kalamazlar. Ancak yapay yöntemler sayesinde, yani teknoloji ile açık kalabilme ihtimalleri var. …

Şubat, 2017

  • 6 Şubat

    Esir (Eter) Hipotezi

    Işığın doğası hakkındaki sorulara antik dönemlerde bile cevaplar bulunmaya çalışılmış ve bugüne kadar fikirler üretilmiştir. Ancak 1704 yılında Sir Isaac Newton’un ışık hakkında yazdığı “Opticks” kitabında, ışığın parçacıklardan oluştuğu fikrini savunmasıyla ışığın doğası hakkındaki tartışmalar kıvılcımlanmaya başlamış, daha sonra Huygens’in ışığın dalgalardan oluştuğunu savunması ve Maxwell denklemlerinin bunu doğrulaması üzerine …

Ocak, 2017

  • 2 Ocak

    Bruno: Öngördü, Diri Diri Yakıldı, 400 Yıl Sonra İspatlandı

    2016 yılının en önemli bilim olayı nedir diye sorarsanız, herkes gibi uzayı ve zamanı büken yer çekimi dalgalarının (uzay zaman dalgalanması /gravitational wave) varlığının ispat edilmesi diyebiliriz. Einstein’in 100 yıl önce öngördüğü kütle çekim dalgaları Louisiana ve Washington eyaletlerinde bulunan iki dev lazer dedektörü LIGO laboratuvarlarında bulundu. Dünyamızdan yaklaşık 1.3 milyar …

Aralık, 2016

  • 10 Aralık

    Evrendeki Temel Kuvvetler

    Modern fizikteki “kuvvet” algısı, temel parçacıkların birbirleriyle etkileşim mekanizmalarının nasıl olduğunu konu alır. Parçacıkların emisyon veya absorbsiyon yapmaları, saçılmaları, bağlar kurmaları temel kuvvetler sayesinde olmaktadır. Temel kuvvetler olmasaydı evren de tabi ki daha basit bir evren modeli gerektirirdi; galaksiler, yıldızlar, gezegenler oluşamazdı. Yaşam, yani biyoloji olmazdı çünkü bunu sağlayacak olan …

Kasım, 2016

  • 6 Kasım

    Işık Hızında Giderken Farları Açarsak Ne Olur?

    “Ben ışık hızına çok yakın hızda yol alıyorum, aracımın farlarımı açtım. Şimdi farlarımdan çıkan ışığın hızı, benim hızımın toplamı + ışık hızı mı olacak? Hani ışık hızı sabitti?” Konu mankenimiz, gerektiğinde ışık hızı ve daha üstü hızlarda yol almakta sıkıntı yaşamayan Süper Girl‘ü ele alalım: Işık hızı “izafi” yani görelidir. Daha …

Ekim, 2016

  • 25 Ekim

    Bilimkurgu ve Bilimsel Temelleri

      Hayalgücü, bilgiden daha önemlidir. Bilgi sınırlıdır, hayalgücü ise tüm dünyayı kapsar Albert Einstein Yazımızın bu ilk bölümüne öncelikle “kurgu” teriminin tanımı ile başlamak istiyoruz. Kurgu, kılgı (eylem, pratik) alanına geçirilmeyip sadece bilmek ve açıklamak amacını güden düşüncedir. Bu tanımın, kuramla yakın bağı vardır diyebiliriz. Kurgu, eyleme geçmek amacını taşıyan düşünceye …

  • 19 Ekim

    Eğri Uzay Zaman Basitçe Nedir?

    Işık, Güneş gibi yıldızlar ve benzeri (karadelik, nötron yıldızı, galaksiler vs) büyük kütleli cisimlerin yakınından geçerken “yön değiştirir”. Daha başka bir ifade ile, ışık da diğer tüm cisimler gibi kütleçekiminden etkilenir. Işığın kütleçekimden nasıl etkilendiği ile ilgili açıklama gerçekte çok karışıktır. Çünkü, ışığı oluşturan foton isimli parçacığın bir kütlesi yoktur. …

Nisan, 2016

  • 14 Nisan

    Işık Hızı Neden Aşılamaz?

    Ön bilgi verelim; şimdiye kadar ışıktan (yani kütlesiz foton benzeri parçacıklardan) daha hızlı hareket edebilen hiçbir şeye rastlamadı. Arada sırada ortaya atılan; “bilim insanları ışık hızını aştı”, “Işık hızı geçildi” veya “ışıktan hızlı parçacık bulundu” gibi magazinsel basın haberlerinin hiçbirinin gerçekliği yok. Ne diyorduk; ışık hızı olan saniyede yaklaşık 300 bin km’lik …

  • 13 Nisan

    Kütle Çekim Mercek Etkisi Ve Eğri Uzay

    Eğer yeterince uzaktan, iyi bir teleskopla bakarsanız, birbirinden milyonlarca ışık yılı uzakta yer alan gökadaların bir araya gelmesiyle oluşan galaksi kümeleri üstteki fotoğrafta olduğu gibi yoğun, böylesine sıkışık görünebilir. Üstte gördüğünüz Abell 1689 isimli bu dev galaksi kümesi, keşfedebildiğimiz en yoğun kümelerden biri olup, bizden yaklaşık 2.4 milyar ışık yılı uzakta …

Mart, 2016

  • 20 Mart

    Karanlık Madde Nedir?

    Karanlık madde, adı itibarıyla karanlık bir şey. Aslında pek karanlık değil ama, biraz da Amerikan kültürü gereği bu isimle anılıyor. Tuhaf ve Türk basınına göre, gördükleri her şeyde şaşkınlığa düşen Amerikalı gök bilimciler, tanımlayamadıkları bir şeyle karşılaştıklarında; hemen ona “dark”, yani “karanlık” sıfatını eklemeyi pek seviyorlar. Ondan öyle, yoksa karanlık …

Şubat, 2016

  • 12 Şubat

    LIGO ve Kütle Çekim Dalgalarının Keşfi

    Albert Einstein’ın Genel Görelilik Teorisi uzay-zaman sürekliliğinin kütleden etkilendiğini söylemekteydi. Peki kütle sallanıp çalkalanırsa bunun uzay-zamana bir etkisi olur mu? Einstein böyle bir olayda uzay-zaman’ın titreşeceğini ve ışık hızında kütle çekim dalgaları üretileceği öngörüsünü yaptı. Hemen ardından fizikçiler tartışmaya başladılar. Einstein bile bu düşüncesini birkaç kere değiştirdi. Bu dalgaları tespit etmek için …

Ocak, 2016

  • 8 Ocak

    Kütleçekim Dalgalarını Anlamak

    Einstein’ın yaklaşık 100 yıl önce ortaya attığı kuramlarla bugün, evrenin uzay-zaman adı verilen dört boyutlu bir dokuyla kaplı olduğunu biliyoruz. Bu doku evrende kütlesi bulunan her bir cisim tarafından bükülebiliyor. Sahip oldukları kütleyle doğru orantılı olarak cisimler etraflarındaki diğer cisimleri kendilerine çekmekle kalmıyor, ayrıca “zaman” boyutunu da bükebiliyorlar. Çünkü Görelilik …

Ekim, 2015

  • 24 Ekim

    Işık Hızıyla Birbirimize Yaklaşırsak Ne Olur?

    Klasik algımız bize, birbirine yaklaşmakta olan araçlardan birinde otururken karşıdaki aracın hızı konusunda yalan söyler. Örneğin 100 km/saat hızla düz bir yolda ilerlerken karşıdan bir araç bize doğru 50 km/saat hızla geliyorsa birbirimize 150 km/saat hızla yaklaşmalıyız sonucunu çıkarırız. Lakin bu tam olarak doğru değildir. Albert Einstein’ın 1905 yılında ortaya …

Eylül, 2015

  • 10 Eylül

    8 Maddede Günlük Hayatta Einstein’in Görelilik Kuramı

    GÖRELİLİK KURAMININ HAYATIMIZA ETKİSİ

    Görelilik kuramı 20. yüzyıldan bu yana dünyanın en ünlü teorilerinden biridir. Ancak günlük yaşamımızda görelilik kuramından faydalanıldığını pek göremiyoruz. Peki gerçekten günlük yaşamımızda kuramdan dolaylı ya da dolaysız yararlanıyor muyuz? Kuramın günlük hayatta kullanım alanları var mı? Eğer varsa günlük hayatımızda karşılaştığımız olgular görelilik ile nasıl açıklanıyor? 1905’te Albert Einstein …

Mayıs, 2015

  • 3 Mayıs

    Özel Görelilik 6: Kütlenin ve Momentumun Göreliliği

    Kütle konsepti, fizikte her zaman en önemli konulardan biri olmuştur. Fakat günümüze yaklaşıp, fizikte ilerledikçe önemi daha da artmıştır. Bu konuda ilk ciddi çalışmaları yapan Galileo ve Newton’a göre kütle, maddenin dışarıdan gelen tepkilere gösterdiği bir hareket direncini simgeler. Newton kütleyi momentum ve güç vektörlerini tanımlamak için kullanmıştır. Kütlenin momentumu (P)’nin …