Yıldız İsimleri Ve Arapça

Gece göğüne baktığınızda çıplak gözle görebildiğiniz parlak yıldızlara verilen isimlerinin birçoğu, köken olarak Arapça’dan gelmektedir.

İslam’ın bilimde altın çağı olarak adlandırılan 700-1100 yılları arasında, kaybolmaya yüz tutmuş Antik Yunan kaynaklarını, müslüman devletlerin bilim insanları yeniden gün yüzüne çıkarıp kendi dillerine çevirmişlerdi. Sonrasında bu kaynakların üzerine kendi çalışmalarını da ekleyerek genişlettiler ve yeni eserler ortaya koydular.

Avrupalı Orta Çağ astronomları, Arap öncüllerinin Antik Yunan çevirilerinden ve üzerine ekledikleri çalışmalarından bolca faydalanmış ve bu sırada Arapça yıldız isimleri aynen alıp kullanılmıştır. 1100’lü yılların sonunda İslam toplumu kendi iç dinamikleri, eğitim sistemlerindeki hatalar sonucu taassubun yaygınlaşmaya başlaması ve aralarındaki iç çekişmeler nedeniyle bilimsel üretimden uzaklaşmış, bilimsel alanda hızla geriye doğru giderek bu alandaki öncüllüğünü batı toplumlarına kaptırmıştır. Şimdi dilerseniz, Arapça kökenli yıldız isimlerinin günümüzde de yaygın biçimde kullanılanlardan bazılarını örnekleyelim.

Aşağıda öncelikle İngilizcesi (veya yaygın olarak bilinen adı), sonrasında Arapçası, en sonda ise Türkçe anlamı verilmektedir:

Achernar – Akhir an Nahr (آخر النهر) Nehir Ağzı
Aldebaran – Ad-Dabaran (الدبران) – Takipçi
Algol – Ra’s Al-Ghul (رأس الغول) – Canavar Kafası (Şeytan Yıldızı)
Alkor – Al Kaffar (الخوّار) – Solgun, Unutulmuş, Baygın
Alnilam – An-Nizam (النظام) – İnci Şeridi
Altair – An-nasr At-tair (النسر الطائر) – Uçan Kartal
Betelgeuse – Yad el-Cauza (يد الجوزاء) – Cauza’nın Eli
Deneb – Daneb ad-Dajaja (ذنب الدجاجة) – Tavuk Kuyruğu
Denebola – Daneb ül Asad (ذنب الاسد) – Aslanın Kuyruğu
Fomalhaut – Fam al-Hut (فُمْ اَلْحَوْتْ) – Güneyli Balığın Ağzı
Hadar – Hadar (حضار) – Yerleşim, Köy, İskan
Menkar – Al-Minkhar (منخر) – Burun Deliği
Mizar – Mizar (مئزر) – Kemer (Kuşak)
Rigel – Riğl el-Gabbar (رجل الجبار) – Devin Ayağı
Vega – Vakî (الواقع)– Düşen

Not: Katkılarından dolayı Evrim Ağacı’ndan ÇMB’ye teşekkür ederiz.

En üstteki fotoğrafta, NGC 6362 küresel yıldız kümesinde yer alan yıldızların Hubble Uzay Teleskobu ile alınmış bir görüntüsünü görüyorsunuz.

Zafer Emecan

image_printPDF Kaydet & Yazdır

Yazar: Zafer Emecan

Bir astronomi işçisi. Kozmik Anafor'un kurucusu, her şeyi ve hiçbir şeyi. İlgisiz üniversiteler bitirmiş olmasına rağmen, içinden atamadığı gökbilim sevgisini kaleme, klavyeye, araştırmalara dökmeye çalışan, haddini bilen, ama bazen aşan bir amatör astronom.

Keşfet!

Yıldızların Ölümü 3: Nötron Yıldızı Ve Kara Delik

Yazı dizimizin daha önceki bölümlerinde düşük kütleli yıldızların sonu olan kara cüceler ve orta kütleli …